Boek 8 Artikel 800 (8:800 BW)

Scheepshuurkoop is de figuur waarmee een schipper een binnenschip in gebruik krijgt en in termijnen betaalt, om pas eigenaar te worden als alles is voldaan. Voor beginnende ondernemers is dat vaak de enige route naar een eigen schip. Dit artikel bepaalt wanneer zo'n overeenkomst tot stand komt en aan welke vormeisen zij moet voldoen.

De kern van de overeenkomst

De overeenkomst komt tot stand bij notariële akte. Daarin neemt de koper op zich de prijs in termijnen te voldoen, waarbij er minstens twee termijnen vervallen op een moment dat het schip al aan hem is afgestaan. De verkoper zegt van zijn kant toe de eigendom over te dragen zodra alles wat uit de overeenkomst verschuldigd is, is voldaan.

Die omschrijving onderscheidt de scheepshuurkoop van gewone koop met uitgestelde betaling en van huur. Kenmerkend is de combinatie: het schip is er al, de betaling loopt door, en de eigendom volgt aan het eind. Het schip moet bovendien in het daarvoor bestemde register te boek staan.

Toestemming van rechthebbenden

De overeenkomst werkt alleen wanneer schriftelijk is ingestemd door iedereen die blijkens de registers al een beperkt recht of een beslag op het schip had op de dag waarop de bij deze figuur horende hypotheek werd ingeschreven. Bestaande hypotheekhouders en beslagleggers kunnen dus niet worden gepasseerd.

Dat is logisch: de scheepshuurkoop geeft de koper een sterke positie ten aanzien van het schip, en dat raakt de zekerheid van wie er al rechten op had. Zonder hun instemming komt de constructie niet van de grond.

Vormvoorschriften

Voor de bedingen over de terbeschikkingstelling van het schip mag worden verwezen naar een geschrift dat aan de akte wordt gehecht en door partijen wordt ondertekend. En de volmacht om een scheepshuurkoop aan te gaan moet bij authentieke akte worden verleend; een onderhandse machtiging volstaat niet.

• Reken op een notaris; een onderhandse scheepshuurkoop bestaat niet.
• Regel de toestemming van hypotheekhouders en beslagleggers vooraf.

- Laat een volmacht bij authentieke akte opmaken.

In de praktijk

Een schipper neemt een binnenvaartschip over van een oudere collega en betaalt dat in termijnen af terwijl hij ermee vaart. De notaris stelt de akte op, hecht daaraan de afspraken over oplevering en staat van het schip, en verzamelt de schriftelijke toestemming van de bank die al hypotheek heeft. Ontbreekt die toestemming, dan is de overeenkomst niet van kracht en vaart de schipper op een titel die geen stand houdt. Voor beide partijen is dit dus geen formaliteit maar de basis van de hele constructie.