Boek 8 Artikel 791 (8:791 BW)

Ook bij registergoederen kan een gebrek in de titel jarenlang onopgemerkt blijven. Om te voorkomen dat de rechtstoestand van een schip eeuwig onzeker blijft, kent de wet verkrijgende verjaring. Dit artikel bepaalt de termijn daarvoor bij het teboekstaande binnenschip.

Vijf jaren en goede trouw

Eigendom, hypotheek en vruchtgebruik op een teboekstaand binnenschip worden verkregen door een bezitter te goeder trouw na een onafgebroken bezit van vijf jaren. Het bezit moet dus vijf jaren zonder onderbreking hebben geduurd, en de bezitter moet bij de aanvang van dat bezit te goeder trouw zijn geweest. Wie eenmaal te goeder trouw is, wordt geacht dat te blijven: dat hij er later achter komt dat er iets aan zijn recht schortte, staat de verkrijging dus niet zonder meer in de weg.

Goede trouw betekent hier dat hij zich redelijkerwijs mocht beschouwen als rechthebbende. Bij een registergoed hoort daar registeronderzoek bij: wie het register niet raadpleegt terwijl daar iets zichtbaar was, kan zich moeilijk op goede trouw beroepen. Omgekeerd biedt het register juist steun aan wie erop is afgegaan.

Waarom een korte termijn

Vijf jaren is kort in verhouding tot de termijnen die elders in het vermogensrecht gelden. Dat past bij de aard van scheepvaart: schepen wisselen vaak van hand, worden internationaal ingezet en zijn met financiering bezwaard. Langdurige onzekerheid over de eigendom zou de handel en de financiering ernstig belemmeren.

Wel geldt dat de termijn pas begint te lopen wanneer er daadwerkelijk bezit is; wie het schip nooit onder zich heeft gehad, kan zich op deze bepaling niet beroepen, hoe lang hij ook meent rechthebbende te zijn geweest.

De regel werkt niet alleen voor eigendom. Ook een hypotheekhouder die zijn recht op een gebrekkige grondslag verkreeg, kan door verloop van tijd alsnog een deugdelijk recht krijgen. Voor financiers is dat een belangrijke opschoning van hun positie.

• Bewaar het bewijs van bezit en van de gedane onderzoeken vanaf de verkrijging.
• Goede trouw vergt bij registergoederen daadwerkelijk registeronderzoek.

- Een onderbreking van het bezit doet de termijn opnieuw beginnen.

In de praktijk

Een schipper koopt een binnenschip van iemand die zelf niet volledig gerechtigd bleek, doordat er in een eerdere schakel iets was misgegaan. Heeft hij bij de koop het register geraadpleegd en niets bijzonders gezien, dan kan hij na vijf jaren onafgebroken bezit alsnog eigenaar worden. Voor de oorspronkelijke rechthebbende is dat een reden om niet te lang stil te zitten. Voor kopers is het een reden om het registeronderzoek en de aankoopdocumentatie zorgvuldig te bewaren, ook lang na de aankoop.