Boek 8 Artikel 786 (8:786 BW)

Een schip verdwijnt niet vanzelf uit de registers. Doorhaling is een aparte handeling, en omdat er rechten van derden aan een teboekstelling vastzitten, kan zij niet zomaar plaatsvinden. Dit artikel geeft een gesloten opsomming van de gevallen waarin doorhaling mogelijk is, en omkleedt haar met waarborgen.

Doorhaling op verzoek van de eigenaar

Wie in de registers als eigenaar staat vermeld, kan om doorhaling verzoeken in drie situaties. De eerste is dat teboekstelling niet of niet meer verplicht is. De tweede is dat het schip in een verdragsregister staat onder de voorwaarde dat de Nederlandse teboekstelling wordt doorgehaald. De derde is dat het schip zal worden ingeschreven in het register van een staat die geen partij bij het Verdrag van Genève is en daar zal voldoen aan ten minste één van de voorwaarden die dat verdrag daarvoor opsomt.

In dat laatste geval krijgt de doorhaling pas rechtsgevolg wanneer de eigenaar binnen dertig dagen een door hem ondertekende verklaring overlegt dat het schip daadwerkelijk in dat register staat en daar aan ten minste één van die voorwaarden voldoet. Zo wordt voorkomen dat een schip tijdelijk uit alle registers verdwijnt.

Doorhaling op aangifte of ambtshalve

Daarnaast noemt de wet situaties waarin doorhaling plaatsvindt op aangifte van de eigenaar of ambtshalve: het schip is vergaan, gesloopt of blijvend ongeschikt om te drijven; het is door rovers of vijanden genomen; het zou zonder de inschrijving als zeeschip of als zeeschip in aanbouw gelden; het voldoet niet of niet meer aan de voorwaarden voor teboekstelling; of het staat in een verdragsregister zonder dat daarbij de voorwaarde van doorhaling hier is gesteld.

In die gevallen is de eigenaar verplicht aangifte te doen binnen drie maanden nadat de reden voor doorhaling zich heeft voorgedaan. Wie zijn schip verliest of laat slopen, moet dat dus melden.

Waarborgen voor derden

Bestaan er ten aanzien van het schip inschrijvingen of voorlopige aantekeningen ten gunste van derden, dan vindt doorhaling alleen plaats wanneer geen van die derden zich ertegen verzet. En in alle gevallen geldt dat doorhaling pas geschiedt na machtiging van de rechter, verleend op verzoek van de meest gerede partij. Een hypotheekhouder kan dus niet buitenspel worden gezet.

• Meld het vergaan of slopen van een schip binnen de wettelijke termijn.
• Zonder rechterlijke machtiging is er geen doorhaling.

- Regel de aflossing of overname van hypotheken vóór het traject van doorhaling.

In de praktijk

Een eigenaar verkoopt zijn binnenschip aan een koper in het buitenland die het in zijn eigen register wil laten inschrijven. Voor de doorhaling hier is een machtiging van de rechter nodig, en de financierende bank moet haar hypotheek hebben laten doorhalen of zich niet verzetten. In de praktijk worden aflossing, doorhaling en buitenlandse inschrijving daarom in één transactie op elkaar afgestemd. Bij een gezonken schip is de route eenvoudiger, maar ook dan geldt de meldingsplicht en de rechterlijke tussenkomst.