Boek 8 Artikel 642 (8:642 BW)

Wanneer twee schepen op elkaar lopen en beide brandstof verliezen, drijft er één vlek. Voor de getroffen kwekerij, gemeente of natuurorganisatie is niet te achterhalen welke olie van welk schip kwam. Dit artikel neemt dat probleem weg door de eigenaren van alle betrokken schepen hoofdelijk aansprakelijk te maken voor de schade die redelijkerwijs niet te scheiden is.

Hoofdelijkheid voor het gemengde deel

De regel geldt bij een voorval waarbij twee of meer schepen betrokken zijn en waaruit schade door verontreiniging voortvloeit. De eigenaren zijn dan hoofdelijk aansprakelijk, tenzij een van hen zich met succes op een van de ontheffingsgronden van de bunkerolieregeling kan beroepen. Wie vrijuit gaat, valt buiten de hoofdelijkheid.

De hoofdelijkheid ziet uitdrukkelijk op het deel dat niet valt toe te delen. Staat vast dat een bepaalde schade uit één schip afkomstig is, dan blijft de gewone regel gelden. In de praktijk is dat onderscheid vaak alleen te maken door monsters van de olie te nemen en te vergelijken met de bunkers aan boord; dat gebeurt daarom kort na het voorval.

De onderlinge verhouding

Voor de onderlinge verhouding tussen de eigenaren verwijst de wet naar de laatste volzin van het derde lid van artikel 8:545 BW, uit de aanvaringsregeling. Die volzin geeft alleen een verhaalsrecht: wie meer dan zijn aandeel heeft betaald, kan het overschot halen bij de medeschuldenaren die minder dan hun aandeel betaalden. De verdeelsleutel die bij aanvaring geldt en die aanknoopt bij het gewicht van ieders schuld, wordt hier niet van toepassing verklaard; deze aansprakelijkheid staat immers los van de schuldvraag.

Voor de benadeelde maakt die onderlinge verdeling niets uit. Hij spreekt aan wie hij wil voor het geheel; hoe de eigenaren en hun verzekeraars het daarna onderling regelen, is hun zaak. Dat versnelt de schadeafwikkeling aanzienlijk, omdat de gedupeerde niet hoeft te wachten op de uitkomst van een aansprakelijkheidsdiscussie tussen twee rederijen.

• Laat kort na het voorval oliemonsters nemen; dat bepaalt wat wél toe te delen is.
• Meld schade bij alle betrokken eigenaren en hun verzekeraars.

- Een geslaagd beroep op een ontheffingsgrond haalt een eigenaar uit de hoofdelijkheid.

In de praktijk

Twee coasters raken elkaar in een druk vaarwater; beide lekken stookolie die op de kust aanspoelt. Een jachthaven en een schelpdierkweker lijden schade. Zij hoeven niet uit te zoeken wiens olie waar terechtkwam, maar kunnen beide eigenaren voor het geheel aanspreken. De eigenaren en hun aansprakelijkheidsverzekeraars maken daarna onderling de rekening op: wie meer dan zijn aandeel heeft betaald, kan het overschot verhalen op de ander. Voor gedupeerden loont het om hun schade snel en gedocumenteerd bij beide partijen te melden en de opruimkosten apart bij te houden.