Boek 8 Artikel 613 (8:613 BW)

De wet zegt wanneer er een avarij-grosse handeling is en wie moet bijdragen, maar niet hoe je de bedragen berekent. Die rekenkundige kant is internationaal geregeld. Dit artikel verklaart daarvoor de York-Antwerp Rules van toepassing, een set regels die in de zeevaart wereldwijd wordt gebruikt bij het opstellen van de omslag.

Wat de regels doen

De regels bepalen twee dingen. Ten eerste hoe de vergoedingen in avarij-grosse worden berekend: hoe je de waarde vaststelt van opgeofferde lading, van schade aan het schip en van gemaakte kosten. Ten tweede hoe de dragende waarden van de bijdragende belangen worden bepaald, dus de waarde waarnaar ieder meedoet in de omslag. Wie meer waarde heeft behouden, draagt meer bij.

De wet zegt uitdrukkelijk dat dit bovenop de wettelijke regeling komt. De definitie van de avarij-grosse handeling en de kring van bijdrageplichtigen blijven staan; de regels vullen de berekening in.

Aanwijzing bij algemene maatregel van bestuur

Welke versie van de regels geldt, wordt nader omschreven bij algemene maatregel van bestuur. Dat is een bewuste constructie. De York-Antwerp Rules worden periodiek herzien, en door de aanwijzing buiten de wet te houden kan de regelgever meebewegen zonder dat het wetboek telkens moet worden gewijzigd. Wie een concrete zaak behandelt, moet dus nagaan welke versie op dat moment is aangewezen en welke versie partijen eventueel zelf zijn overeengekomen.

In de praktijk verwijzen vervoerdocumenten en bevrachtingen vrijwel altijd zelf naar een bepaalde uitgave van de regels. Waar dat gebeurt, bepaalt in de eerste plaats het contract wat er geldt.

• Ga na welke versie van de regels op de reis van toepassing is.
• Controleer of het vervoerdocument of het charter een eigen verwijzing bevat.

- De berekening wordt gemaakt door een dispacheur; lever waarderingsstukken tijdig aan.

In de praktijk

Na een brand aan boord van een zeeschip wordt een avarij-grosse afgekondigd. Een dispacheur maakt vervolgens de omslag: hij waardeert de opgeofferde lading, telt de bergings- en havenkosten mee en stelt per belanghebbende vast welke waarde behouden is gebleven. Die exercitie gebeurt aan de hand van de aangewezen regels, niet aan de hand van vrije schattingen. Voor ladingbelanghebbenden betekent dit dat zij tijdig facturen, verzekeringspolissen en waardebewijzen moeten aanleveren, omdat hun bijdrage rechtstreeks van die waarden afhangt. Voor de reder is het van belang dat het vervoerdocument helder naar de bedoelde regels verwijst.