Boek 8 Artikel 611 (8:611 BW)

Als eenmaal vaststaat dat er een avarij-grosse handeling is verricht, komt de vraag welke posten in de omslag mogen worden opgenomen. Dit artikel trekt daarvoor een scherpe grens: alleen verliezen, schaden en kosten die het onmiddellijke gevolg zijn van die handeling worden toegelaten. Alles wat verder in de keten ligt, blijft voor rekening van wie het treft.

Waarom die grens nodig is

Bij een zeeongeval waaiert de schade snel uit. Een schip dat noodgedwongen een haven binnenloopt, veroorzaakt vertraging; die vertraging leidt tot gemiste leveringen, contractuele boetes en bedervende lading. Zou alles wat met de noodmaatregel samenhangt in de omslag mogen, dan werd avarij-grosse een onbeheersbare verzamelbak en zou geen enkele afwikkeling nog binnen redelijke tijd rond komen.

De grens van het onmiddellijke gevolg maakt de figuur hanteerbaar. Zij dwingt om per post te vragen: vloeit dit rechtstreeks uit de bewuste maatregel voort, of is er een schakel tussen gekomen? Alleen in het eerste geval is toelating aan de orde.

Hoe de toets uitpakt

Wordt lading overboord gezet om het schip te lichten, dan is het verlies van die lading het onmiddellijke gevolg van de handeling. Wordt bij het blussen van een brand aan boord ook onbeschadigde lading door water aangetast, dan is ook dat een direct gevolg van de blusmaatregel. Maar de omzet die de ontvanger misloopt doordat zijn goederen weken later aankomen, is dat niet.

Bij twijfel telt de volgorde van gebeurtenissen en de vraag of er tussen de maatregel en de schadepost nog een zelfstandige oorzaak zit. Vertragingsschade en marktverlies vallen om die reden vrijwel altijd buiten de omslag.

• Splits het dossier per schadepost; de toets wordt per post uitgevoerd.
• Leg de tijdlijn van de maatregel en de gevolgen zorgvuldig vast.

- Houd er rekening mee dat vertragingsgevolgen zelden als onmiddellijk gevolg gelden.

In de praktijk

Na een machinestoring wordt een schip met sleephulp een nabijgelegen haven binnengebracht. De sleepkosten en de schade aan de lading die bij het uitvoeren van de noodmaatregel ontstond, kunnen in de omslag komen. De extra opslagkosten die een ontvanger maakt omdat zijn goederen te laat zijn, en de boete die hij aan zijn eigen afnemer moet betalen, blijven buiten beschouwing. Voor ladingbelanghebbenden is dat een belangrijke waarschuwing: de avarij-grosse verdeelt lang niet alle schade, en voor het overige moeten zij het van hun eigen verzekering of van een aansprakelijkheidsvordering hebben.