Boek 8 Artikel 564 (8:564 BW)

Het gewone hulploon wordt alleen verdiend als er iets wordt behouden. Dat werkt averechts bij een schip dat vooral een gevaar voor het milieu vormt: een oude coaster met bunkerolie is weinig waard, terwijl het voorkomen van een olievlek grote waarde heeft. Dit artikel maakt daarom een uitzondering op het resultaatvereiste en geeft de hulpverlener aanspraak op een bijzondere vergoeding.

Wanneer de aanspraak ontstaat

Het moet gaan om hulp aan een schip dat zelf of door zijn lading schade aan het milieu dreigde toe te brengen. Verder moet de hulpverlener geen hulploon hebben verkregen dat ten minste gelijk is aan de bijzondere vergoeding. De vergoeding is dus aanvullend: zij wordt volgens het vierde lid alleen betaald voor zover zij hoger is dan het hulploon waarop de hulpverlener aanspraak kan maken. Verdient hij langs de gewone weg al meer, dan komt deze regeling niet aan bod. De reder van het schip is degene die haar verschuldigd is.

Wat de vergoeding omvat

Basis is de kostenvergoeding. De wet omschrijft die als de voorschotten die de hulpverlener redelijkerwijs bij de hulpverlening heeft gedaan, plus een billijk tarief voor uitrusting en personeel die daadwerkelijk en redelijkerwijs zijn ingezet. Bij het bepalen van dat tarief wordt gekeken naar de snelheid van de diensten, de beschikbaarheid van geschikt materieel en de staat van gereedheid, doelmatigheid en waarde van de uitrusting.

Heeft de hulpverlener met zijn werk daadwerkelijk milieuschade voorkomen of beperkt, dan kan de vergoeding worden verhoogd. De wet noemt een standaardruimte voor verhoging van de kosten en laat de rechter toe verder te gaan wanneer hij dat billijk en rechtvaardig vindt, gelet op de criteria voor het gewone hulploon, maar hij mag daarbij het in de wet genoemde maximum voor de totale verhoging niet overschrijden.

Correcties en samenloop

Is de hulpverlener nalatig geweest en heeft hij daardoor nagelaten milieuschade te voorkomen of te beperken, dan kan de rechter de bijzondere vergoeding geheel of gedeeltelijk ontzeggen. Wie de regeling wil benutten, moet dus ook echt zorgvuldig hebben gewerkt. Het zesde lid maakt duidelijk dat de rechter niet eerst het hulploon tot het maximum van de geredde waarden hoeft op te trekken voordat hij aan de bijzondere vergoeding toekomt; de twee berekeningen staan naast elkaar. Het zevende lid laat het verhaalsrecht van de reder op anderen onaangetast.

• Registreer bunkerhoeveelheden, lekkages en genomen maatregelen; dat is de kern van het dossier.
• Houd kosten van voorschotten, materieel en personeel gescheiden bij van de overige operatie.

- Bedenk dat de vergoeding aanvullend werkt: eerst wordt gekeken naar het gewone hulploon.

In de praktijk

Een vrachtscheepje met een beperkte restwaarde slaat lek voor de kust en dreigt zijn brandstof te verliezen. Een berger houdt het schip in bedwang, dicht het lek en pompt de bunkers over, waarna het schip alsnog verloren gaat. Langs de gewone weg zou daar weinig tegenover staan, want de geredde waarde is laag. Deze regeling zorgt dat zijn kosten worden vergoed en dat zijn succes bij het voorkomen van vervuiling wordt beloond met een verhoging. Voor reders en hun verzekeraars betekent het dat een schip met weinig waarde en veel milieurisico bepaald geen goedkope zaak is.