Boek 8 Artikel 563 (8:563 BW)

Vaststelling en omvang van het hulploon na hulp aan een schip

Het bedrag van het hulploon wordt vastgesteld bij overeenkomst tussen partijen en bij gebreke daarvan door de rechter.
Het hulploon wordt vastgesteld met het oog op het aanmoedigen van hulpverlening, rekening houdend met de volgende criteria ongeacht de volgorde waarin zij hieronder zijn opgesomd: a. de geredde waarde van het schip en de andere goederen; b. de vakkundigheid en inspanningen van de hulpverleners, betoond bij het voorkomen of beperken van schade aan het milieu; c. de mate van de door de hulpverleners verkregen gunstige uitslag; d. de aard en ernst van het gevaar; e. de vakkundigheid en inspanningen betoond door de hulpverleners bij de redding van het schip, de andere zaken en mensenlevens; f. de door de hulpverleners gebruikte tijd, gemaakte kosten en geleden verliezen; g. het risico van aansprakelijkheid en andere door de hulpverleners of hun uitrusting gelopen risico's; h. de snelheid van de verleende diensten; i. de beschikbaarheid en het gebruik van schepen of andere voor hulpverlening bestemde uitrusting; j. de staat van gereedheid alsmede de doelmatigheid en de waarde van de uitrusting van de hulpverleners;
Voor hulp verleend aan een schip en de zaken aan boord daarvan is het hulploon uitsluitend verschuldigd door de reder van het schip, met dien verstande dat de reder een recht van verhaal heeft jegens de andere belanghebbenden voor hun onderscheiden aandeel. Voor hulp verleend aan andere zaken is het hulploon verschuldigd door de rechthebbende op die zaken.
Het hulploon, met uitzondering van rente en verhaalbare gerechtelijke kosten, mag de geredde waarden van het schip en de andere goederen niet overtreffen.
Wanneer het hulploon mede strekt tot vergoeding van gemaakte kosten en geleden schade geeft de rechter aan welke gemaakte kosten en geleden schade dit betreft.

Toelichting

Als vaststaat dát er hulploon verschuldigd is, komt de vraag hoeveel. Dit artikel geeft daarvoor het kader. Uitgangspunt is dat partijen het zelf afspreken; komen zij er niet uit, dan stelt de rechter het bedrag vast. De wet geeft hem daarbij een uitgebreide lijst gezichtspunten mee en één harde bovengrens.

Het doel: hulpverlening aanmoedigen

De wet zegt met zoveel woorden waar het hulploon voor dient: het aanmoedigen van hulpverlening. Dat is geen sierzin. Het betekent dat het bedrag hoger mag uitvallen dan een zuivere kostenvergoeding, omdat bergers anders niet zouden investeren in schepen en uitrusting die het grootste deel van het jaar stilliggen. Tegelijk zet het doel een rem op claims die niets meer met aanmoediging te maken hebben.

De gezichtspunten

De criteria staan uitdrukkelijk zonder rangorde in de wet. Ze zijn te groeperen in vier clusters. Ten eerste het resultaat: de geredde waarde van schip en goederen en de mate waarin de operatie is geslaagd. Ten tweede de prestatie van de hulpverlener: zijn vakkundigheid en inspanning bij het redden van schip, zaken en mensenlevens én bij het voorkomen of beperken van milieuschade, en de snelheid waarmee hij optrad.

Ten derde het risico en de kosten: de aard en ernst van het gevaar, de tijd die het kostte, de gemaakte kosten en geleden verliezen, en het risico dat de hulpverlener en zijn uitrusting liepen, inclusief het risico aansprakelijk te worden gesteld. Ten vierde de paraatheid: de beschikbaarheid van geschikte schepen en uitrusting, hun staat van gereedheid, hun doelmatigheid en hun waarde. Dat laatste cluster beloont het aanhouden van capaciteit, ook als die op de dag zelf maar kort nodig was.

Wie betaalt en hoeveel maximaal

Voor hulp aan een schip en de zaken aan boord is het hulploon uitsluitend verschuldigd door de reder. De hulpverlener heeft dus één adres en hoeft niet achter iedere ladingbelanghebbende aan. De reder kan vervolgens verhaal nemen op de andere belanghebbenden voor hun aandeel. Gaat het om hulp aan andere zaken, dan betaalt de rechthebbende op die zaken.

Het vierde lid stelt de bovengrens: het hulploon mag de geredde waarden niet overtreffen, waarbij rente en verhaalbare gerechtelijke kosten buiten die grens vallen. Die grens geldt alleen voor het hulploon; de bijzondere vergoeding wegens dreigende milieuschade staat daarnaast en wordt door de geredde waarden niet begrensd. Het vijfde lid verplicht de rechter om, wanneer het hulploon mede kosten en schade vergoedt, aan te geven om welke kosten en schade het gaat; dat is van belang voor de verdere afwikkeling met verzekeraars en belanghebbenden.

Houd van meet af aan een urenstaat bij van schepen, materieel en personeel.
Laat de geredde waarde onafhankelijk taxeren; die waarde bepaalt zowel de hoogte als het plafond.

- Leg vast wat er is gedaan om uitstroom en vervuiling te voorkomen; dat weegt zelfstandig mee.

In de praktijk

Een sleepboot houdt een stuurloos vrachtschip bij storm van de kust en brengt het na twaalf uur binnen. De reder en de berger zullen eerst proberen er samen uit te komen, meestal met behulp van experts die de waarde van schip en lading vaststellen. Lukt dat niet, dan legt de rechter de hele operatie langs de criteria: hoe groot was het gevaar, hoe snel was er materieel ter plaatse, wat was er behouden gebleven en wat had de berger geïnvesteerd om die inzet mogelijk te maken. De reder die betaalt, verdeelt de last daarna over de ladingzijde volgens ieders aandeel.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie stelt het hulploon vast en waarnaar?

Gerechtshof Den Haag · 2023-01-24 · ECLI:NL:GHDHA:2023:1571

Een verhuurd zeiljacht liep bij het IJsselmeer vast; een sleep- en bergingsbedrijf trok het los en de huurder ondertekende daarna een hulpverleningsovereenkomst waarin geen bedrag stond. Het hof oordeelde dat de schipper de eigenaar aan zo'n overeenkomst kan binden zolang het om hulpverlening in de zin van de wet gaat, dat de eigenaar aansprakelijk is voor het hulploon, en dat de rechter het hulploon vaststelt wanneer partijen daarover geen bedrag zijn overeengekomen. Bij die vaststelling weegt de rechter de wettelijke criteria, van de geredde waarde tot de aard en ernst van het gevaar en de inzet van de hulpverleners, en houdt hij in het oog dat de regeling ertoe dient hulpverlening aan te moedigen. Het hof kwam zo tot een hulploon van duizend euro, meer dan de kantonrechter had toegekend en minder dan was gevorderd.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst