Boek 8 Artikel 560 (8:560 BW)

Hulpverlening op zee is niet alleen een kwestie van redden wat er te redden valt. Er staan ook belangen op het spel die geen van beide partijen toebehoren: de kust, het water, de visserij. Dit artikel maakt van hulpverlening daarom een tweezijdige verhouding met verplichtingen aan beide kanten, en tilt de zorg voor het milieu daar bovenuit.

Wat de hulpverlener moet doen

Op de hulpverlener rusten tegenover de reder van het schip of de rechthebbende op andere zaken in gevaar vier verplichtingen. Hij moet de hulpverlening met de nodige zorg uitvoeren. Hij moet daarbij ook de nodige zorg betrachten om milieuschade te voorkomen of te beperken. Hij moet de hulp van andere hulpverleners inroepen wanneer de omstandigheden dat redelijkerwijs vragen. En hij moet tussenkomst van anderen aanvaarden als de reder, de kapitein of de rechthebbende daar redelijkerwijs om verzoekt.

Bij die laatste plicht hoort een belangrijke correctie: blijkt het verzoek achteraf onredelijk te zijn geweest, dan wordt zijn beloning daardoor niet verminderd. Een hulpverlener hoeft dus niet te kiezen tussen meewerken en zijn aanspraak beschermen.

Wat de scheepszijde moet doen

Tegenover de hulpverlener staan de reder en de kapitein van het schip, of de rechthebbende op andere zaken in gevaar. Zij moeten gedurende de hulpverlening volledig met de hulpverlener samenwerken, ook zij moeten de nodige zorg betrachten om milieuschade te voorkomen of te beperken, en zij moeten teruggave van het schip of de zaken aanvaarden zodra die in veiligheid zijn gebracht en de hulpverlener daar redelijkerwijs om vraagt.

Die laatste plicht voorkomt dat een geslaagde operatie eindigt in een impasse waarin niemand het geborgen object wil aannemen. De berger kan zijn werk afsluiten en hoeft niet onbeperkt de bewaring te blijven verzorgen.

Milieuzorg is dwingend

Het derde lid bepaalt dat ieder beding dat afwijkt van de milieuverplichting, aan welke kant ook, nietig is. Partijen kunnen die zorg dus niet wegcontracteren, niet inperken en niet afkopen. De overige verplichtingen laten meer ruimte voor contractuele invulling; de milieuzorg niet.

• Leg vast welke voorzorgen tegen uitstroom zijn genomen en op welk moment.
• Vraag tussenkomst van extra bergers schriftelijk aan, met vermelding van de reden.

- Regel de teruggave met een protocol: plaats, tijdstip en toestand van het object.

In de praktijk

Een tanker met een lek in een zijtank wordt door één sleepboot in bedwang gehouden, terwijl duidelijk is dat er meer capaciteit nodig is om hem naar beschut water te brengen. De hulpverlener die dan geen collega's inschakelt, schiet tekort in zijn zorgplicht, ook als de operatie uiteindelijk goed afloopt. De reder die weigert mee te werken aan het overpompen van lading, doet hetzelfde aan zijn kant. Beide partijen doen er verstandig aan hun beslissingen en de onderbouwing daarvan doorlopend te noteren: bij de afwikkeling wordt niet alleen gekeken naar het resultaat, maar ook naar de vraag of onderweg de vereiste zorg voor mens, schip en omgeving is betracht.