Boek 8 Artikel 546 (8:546 BW)

Geen schuldvermoeden bij aanvaring, wel bij vaste zaken

Er bestaan geen wettelijke vermoedens van schuld met betrekking tot de aansprakelijkheid voor aanvaring; het schip, dat in aanraking komt met een andere, zo nodig behoorlijk verlichte, vaste of te bekwamer plaatse vastgemaakte zaak, geen schip zijnde, is aansprakelijk voor de schade, tenzij blijkt dat de aanraking niet is veroorzaakt door schuld van het schip.

Toelichting

Dit artikel regelt de bewijspositie bij aanvaringen en bij aanrakingen met vaste objecten. Het bevat twee regels die elkaars spiegelbeeld zijn.

Geen vermoedens tussen schepen

Voor de aansprakelijkheid bij aanvaring bestaan geen wettelijke vermoedens van schuld. Er wordt dus niet vooraf aangenomen dat het ene schip fout zat omdat het bijvoorbeeld oploopt, manoeuvreert of de kleinste is. Wie schadevergoeding wil, moet de schuld van het andere schip aantonen. Blijft de oorzaak onduidelijk, dan draagt ieder zijn eigen schade.

Wel een omkering bij vaste zaken

Anders ligt het wanneer een schip in aanraking komt met een zaak die geen schip is en die vast of op een deugdelijke plaats vastgemaakt is, zo nodig behoorlijk verlicht. Dan is het schip aansprakelijk voor de schade, tenzij blijkt dat de aanraking niet door schuld van het schip is veroorzaakt. De bewijslast ligt hier dus omgekeerd: het schip moet zich vrijpleiten.

Waarom die omkering redelijk is

Een steiger, een remmingwerk, een brugpijler of een goed afgemeerd ponton kan zelf niets doen om een botsing te voorkomen. Het schip beweegt, het vaste object niet. Bovendien beschikt alleen de scheepszijde over de gegevens waarmee kan worden vastgesteld wat er gebeurde. In die situatie is het redelijk om van het schip te verlangen dat het uitlegt waarom het toch niet zijn schuld was.

De voorwaarden bij het object

De omkering geldt niet onvoorwaardelijk. De zaak moet vast zijn of op een deugdelijke plaats zijn vastgemaakt, en waar dat nodig is behoorlijk verlicht. Een obstakel dat op een onlogische plek ligt of dat in het donker onzichtbaar is, valt buiten deze regel. In zo'n geval geldt weer de gewone bewijslastverdeling.

In de praktijk

Vaart een schip tegen een verlichte steiger, dan zal de eigenaar van die steiger in beginsel schadevergoeding krijgen, tenzij de scheepszijde aantoont dat de aanraking niet door schuld van het schip is veroorzaakt, bijvoorbeeld doordat een ander schip het tegen de steiger duwde. Een gebrek van het schip zelf helpt daarbij niet: dat levert juist schuld van het schip op. Botsen twee schepen, dan moet ieder zijn eigen verhaal onderbouwen. Dat verschil bepaalt hoe een dossier moet worden opgebouwd en welke bewijsstukken het eerst moeten worden veiliggesteld.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wanneer is er schuld van het schip?

Hoge Raad · 2001-11-30 · ECLI:NL:HR:2001:AD3922

Toen in een jachthaven brand van het ene binnenschip naar het andere oversloeg, werd de eigenaar van het eerste schip aangesproken. De Hoge Raad zet uiteen wanneer de eigenaar van een binnenschip de schade moet vergoeden: daarvoor is schuld van het schip nodig, en daarvan is sprake bij een fout van iemand voor wie de eigenaar aansprakelijk is, bij een fout van iemand die ten behoeve van het schip of de lading werkt, of wanneer zich een bijzonder gevaar verwezenlijkt doordat het schip niet aan de daaraan te stellen eisen voldeed. Het hof mocht de eigenaar dus niet aansprakelijk houden op de enkele grond dat de brand aan boord van zijn schip was ontstaan, zonder dat de oorzaak van die brand vaststond.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst