Boek 8 Artikel 531 (8:531 BW)

Een schip wordt niet altijd ingezet om zaken of personen te vervoeren. Het kan bijvoorbeeld worden gehuurd als decor voor filmopnamen, als wachtschip bij de bouw van een windpark op zee, als opleidingsschip voor een oefening of als drijvende opslag. Dit artikel regelt welke regels dan gelden wanneer het schip daarvoor ter beschikking wordt gesteld.

Om welke overeenkomst het gaat

Het gaat om de overeenkomst waarbij de ene partij zich verbindt een schip uitsluitend ter zee ter beschikking te stellen aan de andere partij voor andere doeleinden dan het vervoeren van zaken of personen, en wel anders dan bij wijze van rompbevrachting. De omschrijving werkt dus met drie afbakeningen tegelijk: het gebruik vindt uitsluitend ter zee plaats, het doel is iets anders dan vervoer, en de vorm is niet die van een rompbevrachting. Bij rompbevrachting krijgt de wederpartij het schip zonder bemanning en neemt zij de exploitatie zelf over; die figuur valt buiten dit artikel.

Welke regels van toepassing zijn

Op zo'n overeenkomst zijn de bepalingen over avarij-grosse en die van deze titel van overeenkomstige toepassing. Betreft het een binnenschip, dan geldt daarnaast artikel 8:880 BW. Zo blijft de rechtsverhouding binnen het stelsel van dit boek, ook al past zij niet in de omschrijving van een vervoerovereenkomst. 'Overeenkomstige toepassing' betekent dat de regels worden toegepast voor zover zij bij de aard van de overeenkomst passen.

Waarom avarij-grosse wordt genoemd

Avarij-grosse is in de wet niet de omslag zelf, maar de handeling die eraan voorafgaat, en daaraan worden strikte eisen gesteld: er moet een buitengewone opoffering of uitgave zijn, opzettelijk en ook redelijkerwijs verricht, met het oog op de gemeenschappelijke veiligheid, om de goederen van de gezamenlijke onderneming uit gevaar te houden (artikel 8:610 BW). Pas daarna volgt de verdeling van die last over de belanghebbenden. Het leerstuk is niet aan vervoer gebonden: ook bij een schip dat voor een ander doel is ingezet, kan iets moeten worden prijsgegeven om het geheel te redden. Door die bepalingen van toepassing te verklaren, is die verdeling ook hier geregeld.

Regelend recht

Het tweede lid geeft partijen de vrijheid om van de van toepassing verklaarde bepalingen af te wijken in hun onderlinge verhouding. De wettelijke regeling geldt dus waar het contract zwijgt. De afwijkingsbevoegdheid ziet op de verhouding tussen partijen; de positie van derden wordt erdoor niet geregeld.

In de praktijk

Bij het inhuren van een schip voor filmopnamen, een wachtdienst bij een windpark of een trainingsoefening komen vragen op over schade, noodmaatregelen en vertraging. Wat partijen daarover in het contract regelen, gaat voor. Waar het contract niets bepaalt, gelden de bepalingen van deze titel en de regeling van avarij-grosse, zoals die met overeenkomstige toepassing gelden.