Boek 8 Artikel 495 (8:495 BW)

Waar het vorige artikel gaat over de vraag wat er met de lading is gebeurd, gaat dit artikel over de vraag waarom. Zowel de vervoerder als degene die recht heeft op aflevering kan de rechter vragen om een gerechtelijk onderzoek naar de oorzaak van vermoede verliezen of schade.

Het moment en de plaats

Het onderzoek kan plaatsvinden vóór, bij of terstond na de aflevering, en desgewenst aan boord van het schip. Dat laatste is essentieel. De oorzaak van ladingschade ligt vaak in het schip zelf: een lekkend luik, een gebrekkige koelinstallatie, verkeerde stuwage of ventilatie. Zodra het schip is vertrokken, zijn die sporen niet meer te bekijken.

Waarom de oorzaak beslissend is

In het zeevervoerrecht kent de vervoerder een reeks ontheffingsgronden. Of hij aansprakelijk is, hangt daardoor sterk af van de oorzaak: zeegevaar, een fout bij de navigatie, gebrekkige verpakking of onvoldoende zorg voor het schip leiden elk tot een andere uitkomst. Een onderzoek naar de oorzaak raakt dus rechtstreeks de kern van het geschil.

Het bewijsvermoeden

Net als bij het onderzoek naar de toestand geldt dat het rapport wordt vermoed juist te zijn wanneer het onderzoek in aanwezigheid van de wederpartij of na behoorlijke oproeping heeft plaatsgevonden. Wie snel handelt en zijn wederpartij correct oproept, verwerft daarmee een sterke bewijspositie voor de rest van het traject.

Snelheid boven volledigheid

Het onderzoek moet vóór, bij of onmiddellijk na de aflevering worden gevraagd. Dat betekent dat de belanghebbende moet handelen op het moment dat hij nog nauwelijks overzicht heeft over de omvang van zijn schade. Toch loont het: een oorzaak die niet meer is vast te stellen, komt in de regel voor risico van degene die de bewijslast draagt.

In de praktijk

Blijkt een lading bevroren goederen ontdooid, dan is het van belang dat iemand aan boord de temperatuurregistratie en de installatie bekijkt voordat het schip weer vertrekt. Voor de ladingbelanghebbende betekent dit dat hij het verzoek vóór, bij of terstond na de aflevering moet doen en de vervoerder aantoonbaar moet oproepen. Voor de vervoerder kan hetzelfde onderzoek juist aantonen dat de installatie in orde was en de oorzaak elders lag.