Boek 8 Artikel 480 (8:480 BW)

De regeling die aanwijst wie vervoerder onder het cognossement is, kan ertoe leiden dat een vervrachter zwaarder wordt belast dan hij in zijn eigen bevrachting op zich nam. Hij tekent bijvoorbeeld niet zelf, maar wordt door het document toch als vervoerder aangemerkt en moet meer betalen of ontvangt minder dan zijn contract meebrengt. Dit artikel geeft hem daarvoor verhaal.

Wanneer het verhaal openstaat

Er zijn twee situaties: de vervrachter is tot meer gehouden dan zijn bevrachting hem verplicht, of hij ontving minder dan waarop hij op grond van die bevrachting recht had. In beide gevallen kan hij het verschil verhalen op zijn bevrachter, maar alleen onder een voorwaarde: de ondertekening van het cognossement of de afgifte van het formulier moet hebben plaatsgevonden op grond van wat in de bevrachting is bepaald, dan wel op verzoek van de bevrachter.

Waarom die voorwaarde

De voorwaarde legt de last bij degene op wiens initiatief het document is uitgegeven. Heeft de bevrachter bedongen dat cognossementen op zijn aanwijzing worden afgegeven, of heeft hij daarom gevraagd, dan is het redelijk dat hij het verschil draagt tussen wat er in het document staat en wat er tussen partijen is afgesproken. Ontbreekt die grondslag, dan blijft de vervrachter met de gevolgen zitten.

Doorwerking in de keten

Het tweede lid trekt de lijn door. Wordt een bevrachter op deze grond aangesproken terwijl hij op zijn beurt zelf vervrachter is, dan kan hij op dezelfde voet verhaal nemen op zijn eigen bevrachter. Zo schuift de last stap voor stap door de keten naar de partij op wiens initiatief het cognossement met de afwijkende inhoud tot stand kwam.

In de praktijk

Een reder die zijn schip in tijdbevrachting heeft gegeven en wordt aangesproken onder een cognossement dat de bevrachter liet afgeven met ruimere verplichtingen, kan het meerdere bij die bevrachter neerleggen. Dat vraagt wel om een goed dossier: de bevrachting waarin de afgifte van cognossementen is geregeld, de instructies van de bevrachter en het document zelf. Voor bevrachters is het omgekeerd een waarschuwing dat een gunstige cognossementclausule uiteindelijk bij henzelf terugkomt.