Boek 8 Artikel 440 (8:440 BW)

Soms wil de ladingzijde haar goederen eerder terug dan op de plaats van bestemming: de markt verandert, de koper valt weg, of de lading is elders beter af. Dit artikel geeft die mogelijkheid, maar bindt haar aan strikte voorwaarden.

Wie het recht heeft

In beginsel komt het recht toe aan de afzender. Is een cognossement afgegeven, dan komt het uitsluitend toe aan de houder die de wet daarvoor aanwijst, en alleen tegen afgifte van alle verhandelbare exemplaren van dat document. Die eis is er niet voor niets: zolang er nog originelen in omloop zijn, kan een ander zich later melden en aflevering vorderen.

De voorwaarden

De bevoegdheid geldt alleen voor zover de vervoerder er redelijkerwijs aan kan voldoen. Bij een cognossement moeten bovendien alle daarop vermelde zaken tegelijk worden afgeleverd; de lading kan niet gedeeltelijk uit het document worden gelicht. Verder moet degene die om vervroegde aflevering vraagt de vervoerder en de belanghebbenden bij de overige lading schadeloos stellen. En als de reis door de vervroegde aflevering zou worden vertraagd, kan het recht in het geheel niet worden uitgeoefend.

Avarij-grosse

De wet regelt ook een bijzonder geval. Vond er een avarij-grossehandeling plaats met het oog op een omstandigheid die al vóór de aflevering was gebleken, dan moet degene die vervroegde aflevering vroeg daarin bijdragen. Hij kan zich dus niet aan de gemeenschappelijke omslag onttrekken door zijn lading eerder van boord te halen.

Gevolgen voor de afwikkeling

Zaken die op deze manier zijn afgeleverd, gelden als op de bestemming afgeleverde zaken. De regels van deze afdeling over aflevering zijn daarop van toepassing, evenals de artikelen 8:490 en 8:491 BW. Dat betekent onder meer dat de gewone termijnen en verplichtingen rond ontvangst en klagen gaan lopen vanaf die vervroegde aflevering.

In de praktijk

Een handelaar wiens afnemer failliet gaat terwijl de lading nog vaart, kan proberen de goederen in een tussenhaven te laten lossen. Hij moet dan alle originelen van het cognossement inleveren, de kosten van de vervoerder en de hinder voor de andere ladingbelanghebbenden vergoeden, en accepteren dat het niet doorgaat als de reis erdoor vertraagt. In de praktijk vraagt dat om snelle afstemming met de vervoerder en, als er een bank in het spel is, met de financier die de documenten onder zich heeft.