Boek 8 Artikel 389 (8:389 BW)

Deze korte bepaling regelt een rekenkundig probleem. Lading die een zeereis heeft doorstaan, kan onbeschadigd aankomen en toch geld hebben gekost: er is hulp verleend en daarvoor is hulploon verschuldigd, of er is in avarij-grosse een bijdrage opgelegd. Dit artikel bepaalt dat zo'n verschuldigd bedrag geldt als waardevermindering van de zaak zelf.

Waarom die kwalificatie nodig is

De aansprakelijkheid van de zeevervoerder wordt berekend over verlies van of schade aan de zaken. Zonder deze bepaling zou een last die op de lading drukt buiten die berekening vallen, omdat de goederen fysiek immers ongeschonden zijn. Door de last als waardevermindering aan te merken, valt zij binnen hetzelfde rekenstelsel en dus ook binnen de daarbij horende grenzen.

Om welke lasten het gaat

De wet noemt er drie: hulploon, dat is de beloning voor het redden van schip of lading; de bijdrage in avarij-grosse, de gemeenschappelijke omslag van kosten en opofferingen die opzettelijk zijn gemaakt om schip en lading te behouden; en de schadevergoeding die op grond van artikel 8:488 BW verschuldigd is. Alle drie hebben gemeen dat zij niet uit beschadiging voortkomen, maar uit maatregelen die het behoud van het geheel dienden.

Gevolg voor de vergoeding

De kwalificatie werkt twee kanten op. Zij opent de weg naar vergoeding waar die anders niet zou bestaan, maar zij brengt de post ook onder het maximum dat voor ladingschade geldt. Bij een omvangrijke avarij-grosse kan dat betekenen dat de ladingbelanghebbende maar een deel van zijn bijdrage vergoed krijgt.

In de praktijk

Loopt een schip aan de grond en wordt het met de lading aan boord vlotgebracht, dan volgt een afrekening waarin de ladingbelanghebbende moet meebetalen. Kan hij de vervoerder aanspreken omdat de stranding aan een tekortkoming van diens kant te wijten is, dan telt zijn bijdrage mee als waardevermindering en kan hij die in zijn vordering opnemen. Voor ladingbelanghebbenden is dit een reden om de avarij-grosse-afrekening te bewaren en tijdig in te brengen; het is een schadepost die anders gemakkelijk buiten de claim blijft.