Boek 8 Artikel 380 (8:380 BW)

Bij tijdbevrachting bepaalt de bevrachter commercieel waar het schip naartoe gaat, terwijl de vervrachter verantwoordelijk blijft voor het schip en de bemanning. Dit artikel maakt die rolverdeling werkbaar. De vervrachter moet de kapitein opdracht geven om, binnen de grenzen die het contract stelt, de orders van de bevrachter op te volgen. En hij staat ervoor in dat de kapitein die opdracht ook daadwerkelijk nakomt.

De grens van het contract

De gehoorzaamheidsplicht geldt alleen binnen de grenzen van de bevrachting. Is een inzetgebied afgesproken of zijn bepaalde ladingsoorten uitgesloten, dan hoeft de kapitein orders die daarbuiten vallen niet op te volgen. Nautische beslissingen blijven bovendien bij de kapitein: hij moet de veiligheid van schip en bemanning voorop stellen. De bevrachter geeft commerciële instructies, niet het bevel over het schip.

Instaan voor een veilige plaats

Daar staat een stevige verplichting van de bevrachter tegenover. Stuurt hij het schip naar een bepaalde plek om te laden, te lossen of anderszins, dan staat hij ervoor in dat het schip die plaats veilig kan bereiken, innemen en verlaten. Blijkt de plaats onveilig, dan is de bevrachter daarvoor aansprakelijk. Alleen voor zover de kapitein door het opvolgen van de order onredelijk handelde, gaat die aansprakelijkheid niet op. Ligt de onveiligheid er duimendik bovenop, dan mag de kapitein niet blind gehoorzamen.

Gebondenheid aan handelingen van de kapitein

Het derde lid regelt de vertegenwoordiging. Verricht de kapitein op grond van de orders van de bevrachter een rechtshandeling, dan wordt de bevrachter daardoor mede verbonden en kan hij er ook rechten aan ontlenen. Het in ontvangst nemen van een verklaring telt daarbij als rechtshandeling. Deze regel geldt onverminderd hetgeen in artikel 8:461 BW is bepaald. Zo weet een derde in de haven dat hij ook tegenover de bevrachter staat wanneer de kapitein op diens instructie handelt.

In de praktijk

Een tijdbevrachter stuurt het schip naar een riviersteiger waar bij laagwater onvoldoende diepgang is; het schip loopt schade op. De bevrachter staat voor die schade in, tenzij de kapitein zo evident onverantwoord voer dat hem dat zelf valt aan te rekenen. Voor bevrachters betekent dit dat het loont vooraf de nautische gegevens van een ligplaats te controleren; voor vervrachters dat de opdracht aan de kapitein, en de grenzen daarvan, schriftelijk moeten worden vastgelegd.