Boek 8 Artikel 366 (8:366 BW)

De vorige artikelen zorgen ervoor dat iedere aangesproken partij zich op de contractuele grenzen kan beroepen. Dat is nog niet genoeg. Zonder aanvullende regel zou een eiser meerdere partijen naast elkaar kunnen aanspreken en zo optellend meer binnenhalen dan de overeenkomst toestaat. Dit artikel sluit dat af: het totaal dat verhaalbaar is op de aangesproken ketenpartij en haar ondergeschikten, eventueel samen met wat verhaalbaar is op de eigen wederpartij van de eiser en diens ondergeschikten, mag het bedrag dat volgens de ingeroepen overeenkomst verschuldigd is niet overtreffen.

Optellen mag niet

De kern van de bepaling is dus een verbod van cumulatie. De limiet geldt niet per aangesproken persoon, maar voor het geheel. Wie zijn schade over vijf gedaagden verdeelt, komt daarmee niet hoger uit dan wanneer hij één partij had aangesproken. Dat maakt de aansprakelijkheid voor de betrokken ondernemingen berekenbaar en verzekerbaar, wat in dit bedrijfstak de basis is van de tarieven.

De doorbraak

Er is één uitzondering, en die is streng geformuleerd. Het maximum geldt niet wanneer de schade voortkomt uit eigen handelen of nalaten van de aangesprokene, verricht met het opzet die schade te veroorzaken, of roekeloos en met de wetenschap dat de schade er waarschijnlijk uit zou voortvloeien. Twee elementen springen daarbij in het oog. Het moet gaan om eigen gedrag van de aangesproken partij, niet om dat van een ondergeschikte. En bij roekeloosheid is niet genoeg dat het gedrag achteraf onverstandig was: er moet daadwerkelijk besef zijn geweest dat deze schade waarschijnlijk zou volgen.

Wat dat betekent voor een claim

Een beroep op deze doorbraak vraagt dus om feiten over wat de aangesproken partij zelf wist en besliste, niet over wat er aan boord misging. Dat is een zware bewijslast. Voor wie schade lijdt, is de praktische conclusie dat een goede ladingverzekering doorgaans meer zekerheid biedt dan de hoop op doorbreking van de limiet.

In de praktijk

Bij een schadegeval spreekt de ladingbelanghebbende zowel de vervoerder als de reder en de bemanning aan. Ook als alle vorderingen slagen, blijft het totaal begrensd door het bedrag dat volgens de ingeroepen overeenkomst verschuldigd is. Wil de eiser daarboven uitkomen, dan moet hij aantonen dat de aangesproken partij zelf bewust dit risico heeft genomen. Voor vervoerders en reders is dit de reden om beslissingen over bijvoorbeeld ladingbehandeling, onderhoud en routekeuze goed te documenteren: die documentatie is het beste antwoord op een verwijt van bewuste roekeloosheid.