Boek 8 Artikel 216 (8:216 BW)

Een schip wordt lang niet altijd geëxploiteerd door zijn eigenaar. Het kan ter beschikking zijn gesteld aan een bevrachter of feitelijk door een ander worden gebruikt. Dit artikel bepaalt dat bepaalde voorrechten ook dan op het schip ontstaan en daarop verhaalbaar zijn.

Welke voorrechten

Het gaat om de vorderingen wegens kosten die na beslag tot behoud van het schip zijn gemaakt en om de vorderingen wegens hulpverlening en averij-grosse. Die ontstaan als voorrecht op het schip, ook wanneer zij zijn ontstaan terwijl een ander dan de reder het schip exploiteerde.

• Kosten tot behoud van het schip na beslag.

- Hulpverlening en de bijdrage in averij-grosse.

De uitzondering

Er is één uitzondering: het voorrecht ontstaat niet wanneer aan de reder de feitelijke macht over het schip door een ongeoorloofde handeling was ontnomen én de schuldeiser bovendien niet te goeder trouw was. Beide voorwaarden moeten samenvallen. Is het schip dus gestolen of gekaapt maar wist de hulpverlener daar niets van, dan behoudt hij zijn voorrecht.

De bemanning

Voor vorderingen uit de zee-arbeidsovereenkomsten geldt een eigen regel: die doen een voorrecht op het schip ontstaan ongeacht of de reder de werkgever van de zeevarende is. Werkt de bemanning in dienst van een bevrachter of van een bemanningsbedrijf, dan verandert dat dus niets aan hun positie tegenover het schip.

Waarom dit zo is geregeld

Wie een schip helpt of erop werkt, kan niet nagaan hoe de exploitatie juridisch is vormgegeven. Zou het voorrecht afhangen van de vraag wie de exploitant is, dan zou het in een sector waarin rompbevrachting en bemanningsconstructies gebruikelijk zijn weinig waarde hebben. De wet knoopt daarom aan bij het schip zelf.

In de praktijk

Een schip is in rompbevrachting gegeven, de bevrachter huurt de bemanning in en betaalt het loon niet. De zeevarenden hebben toch een voorrecht op het schip, ook al is de eigenaar niet hun werkgever. Voor eigenaren die hun schip uit handen geven, is dat een belangrijk risico: zij doen er goed aan in het contract eisen te stellen aan loonbetaling en verzekering, en dat te controleren. Ook een controle op de verzekeringsdekking van de bevrachter hoort daarbij.