Boven alle andere vorderingen waaraan bij deze of enige andere wet een voorrecht is toegekend zijn, behoudens artikel 210, op een zeeschip bevoorrecht: a. in geval van beslag: de vorderingen ter zake van kosten na het beslag gemaakt tot behoud van het schip, daaronder begrepen de kosten van herstellingen, die onontbeerlijk waren voor het behoud van het schip; b. de vorderingen ontstaan uit de zee-arbeidsovereenkomsten, met dien verstande dat de vorderingen met betrekking tot loon, salaris of beloningen slechts bevoorrecht zijn tot op een bedrag over een tijdvak van twaalf maanden verschuldigd; c. de vorderingen ter zake van hulpverlening alsmede ter zake van de bijdrage van het schip in avarij- grosse; d. de vorderingen ter zake van havengelden en maatregelen met betrekking tot een schip die noodzakelijk waren ter waarborging van de veiligheid van de haven of van derden, met dien verstande dat dit voorrecht vervalt doordat het schip een nieuwe reis aanvangt.
Boek 8 Artikel 211 (8:211 BW)
Vorderingen die op een zeeschip boven de hypotheek gaan
Wettekst
Toelichting
Dit is de kernbepaling van de voorrechten op zeeschepen. Zij wijst vier groepen vorderingen aan die, behoudens de kosten van uitwinning en wrakopruiming, boven alle andere bevoorrechte vorderingen gaan, en die daarmee ook vóór de hypotheek komen.
De vier groepen
Het gaat om vorderingen ter zake van kosten die na een beslag zijn gemaakt tot behoud van het schip, waaronder onontbeerlijke herstellingen; om vorderingen uit de zee-arbeidsovereenkomsten, waarbij loon, salaris en beloningen bevoorrecht zijn tot het bedrag dat over twaalf maanden verschuldigd is; om vorderingen wegens hulpverlening en wegens de bijdrage van het schip in averij-grosse; en om vorderingen wegens havengelden en wegens maatregelen die nodig waren voor de veiligheid van de haven of van derden.
- Behoud van het schip na beslag, en de bemanning.
- Hulpverlening en averij-grosse, en havengelden en veiligheidsmaatregelen.
Waarom deze voorrang
Alle vier hangen zij samen met het schip zelf. De bemanning verdient bescherming omdat zij afhankelijk is en haar loon niet elders kan halen. Wie een schip in nood helpt of het na beslag in stand houdt, verhoogt de opbrengst voor iedereen. En havens moeten kunnen ingrijpen zonder dat zij achteraan in de rij belanden. De hypotheekhouder profiteert bovendien mee van de waarde die zo behouden blijft.
De begrenzingen
De voorrang is niet onbegrensd. Bij loonvorderingen geldt de grens van twaalf maanden. Bij havengelden en veiligheidsmaatregelen vervalt het voorrecht zodra het schip een nieuwe reis aanvangt. Die laatste regel dwingt havens tot voortvarendheid: wie zijn aanspraak wil houden, moet handelen voordat het schip weer vertrekt.
Wat dit betekent voor financiers
Deze voorrechten ontstaan van rechtswege en blijken niet zonder meer uit het register. Een bank die op een zeeschip financiert, moet er dus rekening mee houden dat er posities boven haar kunnen ontstaan zonder dat zij daaraan heeft meegewerkt. Dat verklaart de gebruikelijke eisen over verzekering, over loonbetaling en over de bedrijfsvoering van de reder.
In de praktijk
Een schip ligt aan de ketting, de bemanning heeft maanden geen loon gehad en een sleepbedrijf heeft het schip veilig binnengebracht. Bij de verdeling van de opbrengst komen zij vóór de bank. Voor bemanningsleden is dit de bepaling die hun positie in de praktijk daadwerkelijk waarde geeft; voor havens de reden om tijdig te handelen. Ook de verzekeraar van de reder kijkt bij het beoordelen van een risico naar deze reeks.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Mag de scheepseigenaar de arbeidsovereenkomst betwisten?
Een opvarende die als schipper en bootsman op een zeewaardig zeiljacht had gevaren, had een onherroepelijk vonnis voor achterstallig loon en legde daarvoor beslag op het schip. De eigenaar van het schip, die zelf geen partij bij de arbeidsovereenkomst was, voerde aan dat die overeenkomst nooit schriftelijk was aangegaan en daarom nietig was, zodat geen voorrecht kon bestaan. De Hoge Raad verwierp die gedachte: de regeling van art. 8:211, aanhef en onder b, BW in verbinding met art. 8:216 BW strekt ertoe de verhaalsmogelijkheden van het bemanningslid voor zulke vorderingen zoveel mogelijk te waarborgen, en het vormvoorschrift waarop de eigenaar zich beriep beschermt juist niet iemand die buiten de arbeidsovereenkomst staat. Het voorrecht kan dus niet worden ondergraven door de geldigheid van een overeenkomst waarvan het bestaan niet in geschil is, opnieuw aan de orde te stellen.
-
Welke vorderingen ontstaan uit de zee-arbeidsovereenkomst?
Zeevarenden die als kapitein of stuurman hadden gevaren, vorderden schadevergoeding omdat hun werkgever de afgesproken pensioen- en prepensioenopbouw niet had geregeld, en beriepen zich daarvoor op het voorrecht op de schepen. De Hoge Raad oordeelde dat zulke vorderingen voldoende verband houden met de zee-arbeidsovereenkomst om te gelden als vorderingen die daaruit zijn ontstaan in de zin van art. 8:211, aanhef en onder b, BW; het voorrecht strekt er immers toe de verhaalsmogelijkheden van de zeevarende zoveel mogelijk te waarborgen. De beperking aan het slot van die bepaling, die het voorrecht voor loon en beloningen begrenst tot een periode van twaalf maanden, geldt niet voor schadevergoedingsvorderingen van deze aard. Ook liet de Hoge Raad in stand dat de vordering van een zeevarende per schip moet worden uitgesplitst naar de tijd dat hij op of voor dat schip heeft gewerkt.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.