Boek 8 Artikel 201 (8:201 BW)

Ook bij zeeschepen kan tijd rechten scheppen. Dit artikel bepaalt dat een bezitter te goeder trouw eigendom, hypotheek en vruchtgebruik op een teboekstaand zeeschip verkrijgt door een onafgebroken bezit van vijf jaren.

De twee vereisten

Er moet sprake zijn van bezit en van goede trouw. Bezit betekent dat iemand het schip voor zichzelf houdt en zich als rechthebbende gedraagt; goede trouw betekent dat hij zich redelijkerwijs mocht beschouwen als rechthebbende. Dat laatste wordt beoordeeld aan het begin van het bezit, en het register speelt daarbij een grote rol: wie eenvoudig had kunnen zien dat een ander recht had, is niet te goeder trouw.

• Onafgebroken bezit gedurende vijf jaren.

- Goede trouw aan de kant van de bezitter.

Waarom een termijn van vijf jaren

Bij registergoederen speelt de kenbaarheid van rechten een grote rol; een rechthebbende die zich niet meldt terwijl er publiek zichtbaar een ander als rechthebbende optreedt, laat het lang liggen. Tegelijk moet het rechtsverkeer op een gegeven moment op de bestaande toestand kunnen vertrouwen. De wet kiest daarvoor deze termijn.

Wat het beschermt

De regeling beschermt de partij die te goeder trouw en langdurig als rechthebbende is opgetreden, en daarmee ook iedereen die vervolgens met hem heeft gehandeld. Zonder verjaring zou een gebrek in een oude overdracht tot in lengte van jaren kunnen doorwerken en zou een schip praktisch onverhandelbaar worden.

Wat het niet doet

De bepaling helpt niet wie weet dat een ander rechthebbende is. Ook onderbreking van het bezit doet de termijn opnieuw beginnen. En zij geldt voor de genoemde rechten op een teboekstaand zeeschip; voor andere aanspraken gelden de gewone regels van het vermogensrecht.

In de praktijk

Een koper verkrijgt een schip van iemand die achteraf niet bevoegd bleek, maar het register wees hem als rechthebbende aan en er was geen aanleiding tot twijfel. Vaart hij vijf jaar onafgebroken als eigenaar, dan wordt hij dat ook werkelijk. Voor de echte rechthebbende betekent dit dat stilzitten kostbaar is: wie zijn recht wil behouden, moet zich tijdig melden en zijn positie in het register laten blijken. Ook een financier doet er goed aan periodiek te controleren of de registersituatie nog klopt met de werkelijkheid.