Boek 8 Artikel 191 (8:191 BW)

De afdeling over rechten op zeeschepen draait om registratie: teboekstelling, inschrijving van hypotheken, aantekeningen en doorhaling. Dit artikel legt kort vast welk register daarmee steeds wordt bedoeld, namelijk de openbare registers zoals die in Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek zijn geregeld.

Waarom die verwijzing

Nederland kent verschillende registers waarin schepen kunnen voorkomen. Naast de openbare registers voor registergoederen bestaan er publiekrechtelijke registers met een heel andere functie, bijvoorbeeld rond veiligheid, bemanning of visserij. Zonder een duidelijke verwijzing zou telkens onduidelijk zijn welk register de wetgever bedoelt.

• Bedoeld zijn de openbare registers voor registergoederen.

- Andere registers hebben een eigen functie en een eigen regeling.

Wat die registers doen

In de openbare registers wordt vastgelegd wie eigenaar is en welke beperkte rechten op het schip rusten. Daaraan ontleent de praktijk haar zekerheid: een koper kan zien van wie hij koopt, een financier kan zien welke hypotheken er al liggen, en een beslaglegger kan zijn beslag laten aantekenen. Het register maakt het schip als vermogensobject hanteerbaar.

Verband met de status van registergoed

De verwijzing hangt samen met de bepaling dat een teboekstaand zeeschip een registergoed is. Daardoor gelden voor de overdracht en de bezwaring de regels die het vermogensrecht voor registergoederen kent: een notariële akte en inschrijving in de registers. Zonder de aansluiting van dit artikel zou dat stelsel niet sluitend zijn.

Wat de bepaling niet doet

Zij zegt niets over de vraag welke schepen kunnen worden teboekgesteld of onder welke voorwaarden. Dat volgt uit de artikelen die daarna komen. Zij regelt uitsluitend het begrip, zodat in de rest van de afdeling kort naar 'de openbare registers' kan worden verwezen.

Doordat een schip in aanbouw in deze afdelingen met een schip wordt gelijkgesteld, gaat het ook daarbij om dezelfde registers. Een casco op de helling kan daar dus worden ingeschreven, met dezelfde gevolgen voor kenbaarheid en zekerheid als bij een varend schip.

In de praktijk

Wie onderzoek doet naar een zeeschip, bijvoorbeeld voor een koop of een financiering, begint bij deze registers. Daar staat of het schip te boek staat, wie als reder is vermeld en welke rechten en aantekeningen er zijn. Publiekrechtelijke registraties zeggen daarover niets: een schip kan daar keurig staan geregistreerd terwijl het privaatrechtelijk niet is teboekgesteld.