Boek 8 Artikel 180 (8:180 BW)

Niet elke rederij heeft een boekhouder, en een boekhouder kan wegvallen. Toch moet er namens de rederij kunnen worden gehandeld, want een schip vaart door. Dit artikel regelt wie dan bevoegd is: een of meer leden die alleen of samen eigenaar zijn van meer dan de helft van het schip.

Wanneer deze regel geldt

De bepaling ziet op drie situaties: er is geen boekhouder aangesteld, er is er wel een maar hij ontbreekt, of hij is verhinderd. In al die gevallen verschuift de bevoegdheid naar de leden zelf, maar niet naar ieder lid afzonderlijk: er moet een meerderheidsbelang achter staan.

• Er is in het geheel geen boekhouder aangesteld.

- Ontstentenis of belet van de zittende boekhouder.

Meer dan de helft

De grens ligt bij meer dan de helft van het schip. Eén lid met een meerderheidsaandeel kan dus alleen handelen; kleinere leden moeten zich verenigen tot zij samen boven de helft uitkomen. Zo blijft er een verband tussen zeggenschap en economisch belang, ook als er even geen beheerder is.

Wat geen uitstel kan lijden

Voor spoedgevallen maakt het tweede lid een uitzondering. Handelingen die geen uitstel kunnen lijden, mogen zo nodig door ieder lid zelfstandig worden verricht. Bovendien is ieder lid bevoegd om ten behoeve van de rederij verjaring te stuiten. Dat laatste is praktisch onmisbaar: verjaringstermijnen in het zeerecht zijn kort en wachten op besluitvorming kan een vordering kosten.

Dwingend recht

Van dit artikel kan niet worden afgeweken. De leden kunnen dus niet onderling regelen dat er in het geheel niemand bevoegd is of dat een minderheidslid het alleen voor het zeggen krijgt. De wet houdt de rederij daarmee altijd handelingsbekwaam naar buiten toe.

In de praktijk

De boekhouder van een rederij valt plotseling weg terwijl het schip in een buitenlandse haven ligt en er reparaties moeten worden geregeld. De leden die samen meer dan de helft bezitten, kunnen die opdrachten geven. Dreigt intussen een vordering op een bevrachter te verjaren, dan kan ieder lid die verjaring alleen al stuiten. Rederijen doen er goed aan vooraf vast te leggen wie in zo'n geval contact opneemt met de haven en de verzekeraar. Ook is het verstandig af te spreken wie er bij afwezigheid van de beheerder als eerste aanspreekpunt geldt.