Boek 8 Artikel 166 (8:166 BW)

Het beheer van een zeeschip levert geld op en kost geld. Dit artikel regelt hoe de boekhouder daarover verantwoording aflegt aan de leden van de rederij, en verplicht hem bovendien uit te keren wat ieder van hen toekomt.

Wanneer verantwoording moet worden afgelegd

De wet noemt drie momenten. Ten eerste zo vaak als een bestaand gebruik dat meebrengt: in bepaalde vaarten of kringen is een vaste frequentie gangbaar. Ten tweede in ieder geval telkens na een jaar. En ten derde bij het einde van zijn beheer. Voor het afleggen zelf geldt een termijn van zes maanden.

• Volgens het bestaande gebruik, als dat er in deze vaart is.

- In elk geval jaarlijks, en bij het einde van het beheer.

Wat de verantwoording inhoudt

Het gaat om rekening en verantwoording van het beheer, met overlegging van alle bewijsstukken die daarop betrekking hebben. Een samenvattend overzicht volstaat dus niet. De leden moeten kunnen nagaan waar de inkomsten vandaan komen en waarop de uitgaven zijn gebaseerd; daarvoor zijn de onderliggende stukken nodig.

De uitkeringsplicht

De tweede verplichting is minstens zo belangrijk: de boekhouder moet aan ieder lid uitkeren wat hem toekomt. Hij mag opbrengsten dus niet zonder grond onder zich houden of oppotten. Wat een lid toekomt, hangt af van zijn aandeel en van wat er binnen de rederij over reserveringen en kosten is afgesproken.

Waarom de wet dit recht geeft

De rederij is geen rechtspersoon met een jaarrekeningplicht en een eigen orgaanstructuur. Zonder deze bepaling zouden de leden voor hun informatie en hun geld volledig afhankelijk zijn van de bereidwilligheid van de beheerder. De wet geeft hun daarom een eigen, afdwingbaar recht op verantwoording en uitkering.

De verantwoording van de boekhouder is voor veel leden de enige bron van informatie over de exploitatie van het schip. Zij vormt daarmee de basis voor hun eigen boekhouding en voor hun fiscale positie. Ook daarom verlangt de wet onderliggende stukken en niet alleen een saldo.

In de praktijk

Een boekhouder legt na afloop van een boekjaar een overzicht voor zonder onderliggende facturen en houdt de opbrengst aan voor toekomstige kosten. De leden kunnen zowel de bewijsstukken opeisen als uitkering vorderen van wat hun toekomt. Voor beheerders is de les om de verantwoording tijdig en compleet te doen; voor leden om de opgelegde stukken daadwerkelijk door te nemen, want daarna gaan de termijnen lopen.