Boek 8 Artikel 112 (8:112 BW)

De aansprakelijkheidsregels van deze afdeling zouden weinig waard zijn als een vervoerder ze in zijn voorwaarden kon uithollen. Dit artikel verhindert dat. Ieder beding dat vóór het ongeval of vóór het verlies of de beschadiging van de bagage is gemaakt en dat de aansprakelijkheid of de bewijslast uit artikel 8:105 BW of artikel 8:106 BW vermindert op een andere manier dan deze afdeling toestaat, is nietig.

Wat wordt beschermd

De bescherming ziet op twee dingen tegelijk: de aansprakelijkheid zelf en de bewijslast. Een beding dat de reiziger meer laat bewijzen dan de wet vraagt, valt dus evengoed onder de nietigheid als een beding dat de aansprakelijkheid zelf beperkt.

• Bedingen over letsel of overlijden van de reiziger.
• Bedingen over handbagage en over wat als bagage ten vervoer is aangenomen, met de zaken die zich daarin bevinden.

Een beding hoeft de aansprakelijkheid niet volledig uit te sluiten om onder de nietigheid te vallen. Ook een clausule die haar slechts gedeeltelijk inperkt, bijvoorbeeld door een lager maximumbedrag te noemen dan de wet toelaat of bepaalde soorten handbagage buiten de regeling te plaatsen, vermindert de aansprakelijkheid op een manier die de afdeling niet kent.

Vooraf gemaakt

De nietigheid geldt voor bedingen die zijn gemaakt vóór het voorval. Het beslissende moment is dus het tijdstip waarop het beding tot stand kwam: vóór het ongeval van de reiziger of vóór het verlies of de beschadiging van de bagage. Een beding dat in een vervoervoorwaarde, op een plaatsbewijs of bij het boeken van de reis is opgenomen, valt daar steeds onder.

Alleen wat de afdeling zelf toestaat

De regel laat de beperkingen intact die de wet zelf kent: de overmachtsgrond, de eigen schuld van de reiziger, de uitsluiting van vertragingsschade en de begrenzing van het bedrag. Verboden is alleen dat de vervoerder daar zelf een constructie bovenop bedenkt en zo verder gaat dan de wetgever hem toestaat. Omdat het om dwingend recht in dit boek gaat, past de rechter de nietigheid bovendien uit zichzelf toe.

Wat er buiten valt

De bepaling beschermt de reiziger tegen bedingen over letsel en bagage. Zij zegt niets over andere onderwerpen, zoals de uitsluiting van vertragingsschade, die de wet zelf al regelt. Voor consumenten kunnen daarnaast de algemene regels over onredelijk bezwarende bedingen een rol spelen.

In de praktijk

Een vervoerder neemt in zijn vervoervoorwaarden op dat hij nooit aansprakelijk is voor schade aan handbagage en dat de reiziger bij letsel moet bewijzen dat het personeel een fout maakte. Beide clausules missen werking. Het resultaat is niet een iets afgezwakte variant, maar de wettelijke regeling zonder meer. De tekst op het kaartje of in de app kan de aansprakelijkheid en de bewijslast uit de artikelen 8:105 en 8:106 BW dus niet ten nadele van de reiziger veranderen.