Boek 8 Artikel 63 (8:63 BW)

Informatieplicht van de expediteur en overgang van rechten op de opdrachtgever

Indien de zaken niet zonder vertraging ter bestemming worden afgeleverd in de staat, waarin zij ter beschikking zijn gesteld, is de expediteur voor zover hij de vervoerovereenkomst, welke hij met een ander zou sluiten, niet zelf uitvoerde, verplicht de opdrachtgever onverwijld te doen weten welke vervoerovereenkomsten hij ter uitvoering van zijn verbintenis aanging. Hij is tevens verplicht de opdrachtgever alle documenten en gegevens ter beschikking te stellen, waarover hij beschikt of die hij redelijkerwijs kan verschaffen, voor zover deze althans kunnen dienen tot verhaal van opgekomen schade.
De opdrachtgever verkrijgt jegens degeen, met wie de expediteur heeft gehandeld, van het ogenblik af, waarop hij de expediteur duidelijk kenbaar maakt, dat hij hen wil uitoefenen, de rechten en bevoegdheden, die hem zouden zijn toegekomen, wanneer hij zelf als afzender de overeenkomst zou hebben gesloten. Hij kan ter zake in rechte optreden, wanneer hij overlegt een door de expediteur - of in geval van diens faillissement door diens curator - af te geven verklaring, dat tussen hem en de expediteur ten aanzien van de zaken een overeenkomst tot het doen vervoeren daarvan werd gesloten. Indien ten aanzien van de expediteur de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen van toepassing is, geeft de bewindvoerder de verklaring af, tenzij de overeenkomst tot het doen vervoeren tot stand is gekomen na de uitspraak tot de toepassing van de schuldsaneringsregeling.
Komt de expediteur een verplichting als in het eerste lid bedoeld niet na, dan is hij, naast vergoeding van de schade die de opdrachtgever overigens dientengevolge leed, een schadeloosstelling verschuldigd gelijk aan de schadevergoeding die de opdrachtgever van hem had kunnen verkrijgen, wanneer hij de overeenkomst die hij sloot, zelf had uitgevoerd, verminderd met de schadevergoeding die de opdrachtgever mogelijkerwijs van de vervoerder verkreeg.
Nietig is ieder beding, waarbij van dit artikel wordt afgeweken.

Toelichting

De opdrachtgever van een expediteur staat op afstand van het feitelijke vervoer. Hij weet vaak niet wie er heeft gereden of gevaren, en heeft zelf geen contract met die vervoerder. Dit artikel lost dat op voor het geval er iets misgaat: het geeft de opdrachtgever informatie én een eigen ingang bij de vervoerder.

De informatieplicht

Worden de zaken niet zonder vertraging ter bestemming afgeleverd in de staat waarin zij ter beschikking zijn gesteld - bij vertraging, bij beschadiging of bij verlies is daaraan al voldaan - dan moet de expediteur die het vervoer niet zelf uitvoerde onverwijld laten weten welke vervoerovereenkomsten hij ter uitvoering van zijn opdracht is aangegaan. Hij moet ook alle documenten en gegevens verstrekken waarover hij beschikt of die hij redelijkerwijs kan krijgen, voor zover die kunnen dienen om de schade te verhalen.

Welke vervoerders zijn ingeschakeld, en onder welke condities.

- Vrachtbrieven, ontvangstbewijzen, schaderapporten en correspondentie.

Rechten alsof hij zelf afzender was

Vervolgens kan de opdrachtgever tegenover de partij met wie de expediteur heeft gehandeld de rechten en bevoegdheden uitoefenen die hem zouden toekomen als hij zelf als afzender had gecontracteerd. Dat werkt vanaf het moment waarop hij de expediteur duidelijk kenbaar maakt dat hij dat wil. Om te kunnen procederen legt hij een verklaring van de expediteur over dat tussen hen een overeenkomst tot het doen vervoeren van die zaken is gesloten; bij faillissement geeft de curator die verklaring af, en bij toepassing van de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen de bewindvoerder, tenzij de overeenkomst pas na de uitspraak tot toepassing van die regeling tot stand kwam.

De sanctie op zwijgen

Komt de expediteur zijn informatieplicht niet na, dan is hij een schadeloosstelling verschuldigd ter grootte van de schadevergoeding die de opdrachtgever van hem had kunnen krijgen als hij het vervoer zelf had uitgevoerd, verminderd met wat de opdrachtgever eventueel toch van de vervoerder ontving. Daarbovenop komt de overige schade uit het verzuim. Dat is een rekenwijze en geen verandering van hoedanigheid: de expediteur blijft expediteur en de vordering blijft er een uit de expeditieovereenkomst, alleen de omvang van wat hij moet betalen wordt bepaald alsof hij zelf had vervoerd. Afwijken kan niet: een beding dat dat probeert is nietig.

In de praktijk

Een verlader ziet zijn zending beschadigd aankomen en vraagt zijn expediteur om de vervoergegevens. Krijgt hij die niet of te laat, dan hoeft hij niet met lege handen te blijven staan: hij kan zich rechtstreeks tot de expediteur wenden voor een bedrag dat gelijk is aan wat een aansprakelijke vervoerder had moeten betalen. Voor expediteurs betekent dit dat een schadedossier direct compleet moet worden gemaakt, en niet pas als de opdrachtgever gaat aandringen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wordt de expediteur door lid 3 alsnog vervoerder?

Hoge Raad · 2008-01-25 · ECLI:NL:HR:2008:BC2657

Na een ongeval met een vrachtwagen sprak de opdrachtgever de ingeschakelde partij aan; de vraag was of die partij expediteur was gebleven en zich dus op haar expeditievoorwaarden met arbitragebeding kon beroepen. De Hoge Raad overwoog dat als de expediteur niet onverwijld opgave doet van de vervoerovereenkomsten die hij heeft gesloten en de bijbehorende stukken niet verstrekt, het derde lid van artikel 8:63 hem een schadeloosstelling oplegt die wordt berekend alsof hij het vervoer zelf had uitgevoerd. Die berekeningswijze is een fictie en maakt hem niet werkelijk vervoerder. De vordering blijft dus berusten op een verplichting uit de expeditieovereenkomst.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst