Boek 8 Artikel 61 (8:61 BW)

De expediteur hoort vervoer te laten uitvoeren door een ander. Doet hij het toch zelf, dan verandert zijn positie. Voor zover hij de overeenkomst tot het sluiten waarvan hij zich verbond zelf uitvoert, wordt hij aangemerkt als de vervoerder uit die overeenkomst. Hij krijgt dan de rechten en verplichtingen die bij die rol horen.

Wie vervoert, is vervoerder

De gedachte is eenvoudig: de opdrachtgever mag niet slechter af zijn doordat zijn tussenpersoon besluit het karwei zelf te klaren. Zou de expediteur ook dan alleen als tussenpersoon worden beoordeeld, dan zou hij de aansprakelijkheid van de vervoerder ontlopen terwijl hij wel de lading onder zich heeft. Deze bepaling sluit dat gat.

• Voert hij het hele traject zelf uit, dan is hij voor dat traject vervoerder.

- Voert hij een deel zelf uit, dan geldt de kwalificatie voor dat deel.

Gedeeltelijke werking

De woorden 'voor zover' zijn belangrijk. Een expediteur die een zending naar de terminal brengt met zijn eigen bestelbus en de rest uitbesteedt, wordt vervoerder voor dat eerste stuk en blijft expediteur voor het overige. Dat kan tot een gemengde verhouding leiden waarin per traject een ander regime geldt, met eigen aansprakelijkheidsregels en eigen termijnen.

Dwingend recht

Ieder beding waarbij van dit artikel wordt afgeweken, is nietig. De expediteur kan dus niet in zijn voorwaarden opnemen dat hij ook bij eigen uitvoering slechts als tussenpersoon geldt. Dat is een bewuste keuze van de wetgever: de kwalificatie volgt de feiten en is niet ter vrije beschikking van de partij die de voorwaarden schrijft.

Gevolgen voor de opdrachtgever

Voor de opdrachtgever is dit gunstig: heeft zijn tussenpersoon zelf gereden, dan staat die voor dat traject als vervoerder tegenover hem en kan hij zich niet op zijn rol van tussenpersoon terugtrekken. Wel maakt het uit of en voor welk deel zijn wederpartij zelf heeft vervoerd, want daarvan hangt af welk regime geldt, met de termijnen en beperkingen die daarbij horen.

In de praktijk

Een expediteur belooft vervoer te regelen naar Noord-Frankrijk, maar rijdt de zending uiteindelijk zelf omdat er geen charter beschikbaar is. Loopt er onderweg iets mis, dan wordt hij afgerekend als vervoerder, met de aansprakelijkheid voor verlies, beschadiging en vertraging die daarbij hoort. Voor logistieke bedrijven met eigen materieel betekent dit dat de administratieve keuze om een rit zelf te doen ook een juridische keuze is. Wie dat risico wil beheersen, stemt zijn verzekering af op beide rollen. Ook zijn administratie moet dat kunnen laten zien: welke ritten zelf zijn gereden en welke zijn uitbesteed.