Boek 8 Artikel 40 (8:40 BW)

Veel zendingen leggen hun weg af met meer dan één vervoermiddel: van de fabriek per vrachtwagen naar de terminal, per zeeschip over de oceaan, en aan de andere kant weer per spoor of over de weg verder. Dit artikel geeft die praktijk een eigen contractsvorm: de overeenkomst van gecombineerd goederenvervoer, in het spraakgebruik multimodaal vervoer.

Eén overeenkomst, meerdere technieken

Kenmerkend is dat de vervoerder in één en dezelfde afspraak op zich neemt dat de reis over meer dan één vervoerstechniek zal lopen. Genoemd worden onder meer de zee, de binnenwateren, de weg, het spoor, de lucht en de pijpleiding, met daarnaast ruimte voor andere technieken. Wie zich zo verbindt, is gecombineerd vervoerder. Hij hoeft de trajecten niet zelf uit te voeren; hij kan daarvoor andere vervoerders inschakelen, terwijl hij tegenover de afzender de wederpartij blijft voor het geheel.

• Eén contract, één wederpartij voor de afzender.
• Meerdere trajecten met elk hun eigen vervoerstechniek.

De opsomming in de wettekst is niet gesloten. Naast de zes met name genoemde vervoerswijzen spreekt de wet van 'enige andere vervoerstechniek', zodat ook een vorm van vervoer die niet in het rijtje staat deel van een gecombineerd vervoer kan uitmaken. De definitie maakt deel uit van de algemene bepalingen over goederenvervoer en sluit aan bij het begrip vervoerovereenkomst dat daar wordt gebruikt.

Wat het niet is

Twee afzonderlijke vervoerovereenkomsten die de afzender achter elkaar sluit, leveren geen gecombineerd vervoer op, ook al reist dezelfde zending eerst per as en dan per schip. Evenmin gaat het om de expediteur die alleen op zich neemt vervoer te doen plaatsvinden: die verbindt zich niet tot het vervoer zelf.

Wat de kwalificatie uitmaakt

Elke vervoersvorm heeft in dit boek een eigen aansprakelijkheidsregime, met eigen ontheffingsgronden, eigen limieten en eigen termijnen. Bij één doorlopende overeenkomst rijst dan de vraag welk regime geldt, zeker als niet duidelijk is op welk traject de schade is ontstaan. De volgende artikelen geven daarvoor regels: per deel het recht dat voor dat deel geldt, en bij onbekende schadeplaats een bijzondere regel voor aansprakelijkheid en voor het maximum. Of een overeenkomst onder deze definitie valt, bepaalt dus welke regeling op een schadegeval wordt toegepast.

In de praktijk

Een verlader boekt bij één partij het traject van Twente naar een afnemer in Azië, inclusief voortransport, zeereis en natransport. Daarmee sluit hij in beginsel een overeenkomst van gecombineerd goederenvervoer, en heeft hij één aanspreekpunt voor de hele reis. De omvang van de aansprakelijkheid kan wel per traject verschillen. Een opdracht waarin de trajectindeling en het beoogde document uitdrukkelijk zijn vastgelegd, maakt achteraf duidelijker wat partijen zijn overeengekomen.