Boek 8 Artikel 29 (8:29 BW)

Wanneer moet de vracht worden betaald? De algemene regeling van het goederenvervoer geeft een kort antwoord: na aflevering van de zaken op de bestemming. Het moment van betaling is dus gekoppeld aan de prestatie waartoe de vervoerder zich verbindt: het afleveren van de zaken op de plaats van bestemming.

Prestatie eerst, betaling daarna

Volgens deze regel gaat de prestatie van de vervoerder voor: hij zet materieel, brandstof en personeel in en de vracht wordt opeisbaar als de lading is afgeleverd. Gaat de zending verloren, dan is er geen aflevering en is de vracht op grond van dit artikel in beginsel niet verschuldigd, los van de vraag of de vervoerder daarnaast aansprakelijk is voor de schade.

• Aflevering ter bestemming is het aanknopingspunt.

- Zonder aflevering geen aanspraak op vracht op grond van deze bepaling, tenzij anders is afgesproken.

Wat 'aflevering ter bestemming' inhoudt

Het artikel gebruikt twee begrippen tegelijk. Aflevering is de handeling waarmee de vervoerder de zaken aan degene die daarop recht heeft ter beschikking stelt en zo zijn vervoersprestatie voltooit. 'Ter bestemming' betekent dat dat gebeurt op de plaats waar de zaken volgens de overeenkomst naartoe moesten. Een overslag of tussenstop onderweg is dus geen moment waarop de vracht op grond van deze bepaling opeisbaar wordt; pas het einde van de reis is dat.

Afwijkende afspraken en bijzondere regelingen

Betaling vooraf, betaling in termijnen, vracht die hoe dan ook verdiend is, of afspraken over wie de vracht draagt bij verkoop op afstand: zulke afspraken komen voor. Deze bepaling verzet zich daar niet tegen, zolang er geen dwingende regel is die zich ertegen verzet. Het artikel staat in de algemene bepalingen over goederenvervoer. Is over het betalingsmoment niets afgesproken, dan geldt het, voor zover de bijzondere regeling voor de betrokken vervoerswijze niet zelf iets anders over de verschuldigdheid van de vracht bepaalt. Wie de vraag naar het betalingsmoment moet beantwoorden, kijkt dus naar de overeenkomst, naar de titel over de gebruikte vervoerswijze en naar dit artikel.

Samenhang met de zekerheden van de vervoerder

Omdat de vervoerder pas achteraf betaald krijgt, geeft de wet hem middelen om zijn positie te beschermen. Het belangrijkste is het retentierecht op de zaken die hij in verband met de vervoerovereenkomst onder zich heeft, geregeld in artikel 8:30 BW. In deze afdeling dekt dat recht alleen wat de ontvanger ter zake van het vervoer van juist die zaken verschuldigd is of wordt; draagt de afzender de vracht, dan biedt het voor die vordering dus geen zekerheid. Het vervalt pas wanneer het onbetwiste bedrag is betaald én daarnaast voldoende zekerheid is gesteld voor wat wel wordt betwist of nog niet is vast te stellen.

In de praktijk

Een transporteur rijdt een zending naar een ontvanger die vraagt om lossen voordat er is betaald. Volgens de hoofdregel is de vracht pas na aflevering opeisbaar, dus de volgorde klopt; maar zodra hij heeft gelost, is zijn retentierecht weg. Een afspraak over betaling vooraf, of het vasthouden van de lading tot betaling of zekerheid rond is, beschermt de vervoerder tegen dat risico. Wie zich in een geschil op zo'n afwijkende afspraak beroept, zal moeten aantonen dat die is gemaakt en wat zij inhoudt.