Artikel 403 Rechtsvordering (403 Rv)

Overlijdt de partij die de zaak verloor terwijl de cassatietermijn nog loopt, dan zouden haar erfgenamen door tijdsverloop een rechtsmiddel kunnen kwijtraken dat zij nog niet eens kenden. Artikel 403 Rv voorkomt dat. Voor de erfgenamen of andere rechtverkrijgenden begint een nieuwe termijn te lopen, en wel op de dag na die van het overlijden.

Een nieuwe termijn, geen verlenging

Belangrijk is dat de termijn opnieuw begint en niet slechts wordt opgerekt met het resterende deel. De erfgenamen krijgen dus de volle bedenktijd om zich in het dossier te verdiepen, advies in te winnen en te beslissen of zij naar de Hoge Raad willen. Wie een nalatenschap onder ogen krijgt, weet immers vaak niet meteen dat er een procedure loopt, laat staan hoe die ervoor staat.

Het eerste lid noemt naast de erfgenamen ook andere rechtverkrijgenden, zonder te omschrijven wie daaronder vallen. Bepalend is verder dat het overlijden plaatsvindt terwijl de termijn nog niet is verstreken; is de termijn al voorbij, dan verandert het overlijden daar niets meer aan.

De extra periode uit het erfrecht

Het tweede lid geeft nog een vangnet. Cassatie kan in ieder geval nog worden ingesteld binnen vier weken na afloop van de termijn bedoeld in artikel 4:185 BW, een termijn die met de afwikkeling van de nalatenschap samenhangt. Zo houden erfgenamen ruimte om eerst hun positie te bepalen — bijvoorbeeld of zij de nalatenschap aanvaarden — voordat zij moeten kiezen over het doorprocederen.

Deze twee regels werken naast elkaar. De erfgenamen kunnen dus zowel gebruikmaken van de nieuwe termijn die daags na het overlijden begint, als van de aanvullende periode van vier weken die aan die erfrechtelijke termijn is gekoppeld.

Een voorbeeld. Een gedaagde wordt door het gerechtshof veroordeeld tot betaling en overlijdt drie weken later. Zijn kinderen ontdekken pas bij het uitzoeken van de administratie dat er een procedure liep. Voor hen begint de cassatietermijn opnieuw op de dag na het overlijden, zodat zij nog een reële kans hebben het dossier te laten beoordelen.

In de praktijk

Bent u erfgenaam en treft u een procesdossier aan, kijk dan onmiddellijk naar de datum van de uitspraak en de datum van overlijden; daarmee is uw termijn te berekenen. Schakel snel hulp in, want ook een nieuwe termijn is kort als er een omvangrijk dossier ligt. Voor de wederpartij geldt het spiegelbeeld: houd er bij een overlijden rekening mee dat de uitspraak nog niet onaantastbaar is en dat executie tot terugbetalingsrisico kan leiden.