Boek 4 Artikel 185 (4:185 BW)

Een erfgenaam moet kunnen uitzoeken hoe de nalatenschap ervoor staat voordat hij kiest tussen zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden en verwerpen. Dit artikel geeft hem daarvoor rust. Drie maanden lang na het overlijden zijn de goederen van de nalatenschap beschermd tegen verhaal, zolang niet iedere erfgenaam zuiver heeft aanvaard. Schuldeisers moeten dus wachten, tenzij zij ook bij een faillissement van de erflater hadden kunnen doorpakken.

Wat de bescherming inhoudt

Het gaat om verhaal op de goederen van de nalatenschap: beslag leggen, uitwinnen, executeren. Dat ligt drie maanden stil. De vorderingen zelf verdwijnen niet en verjaren ook niet door deze bepaling; alleen de mogelijkheid om ze op de boedel te verhalen is opgeschort. Hebben alle erfgenamen zuiver aanvaard, dan vervalt de bescherming, want dan is er geen onzekerheid meer over de vraag wie voor de schulden instaat.

De uitzondering voor bepaalde schuldeisers

Niet iedereen hoeft te wachten. Een schuldeiser die ook bij faillissement van de erflater had kunnen doorgaan met uitwinnen, kan dat nu ook. Dat betreft de schuldeisers met een sterke positie, zoals wie een goed als onderpand heeft. De gedachte is dat het beraad de erfgenaam beschermt tegen overhaaste keuzes, niet dat het schuldeisers een sterkere positie ontneemt dan zij hadden.

Maatregelen en verlenging

Tijdens die drie maanden kan een belanghebbende zich tot de kantonrechter wenden, die dan de maatregelen mag voorschrijven welke hij ter bescherming van dat belang nodig vindt; denk aan het veiligstellen van goederen of het treffen van een voorziening voor het beheer. Ook kan de termijn worden verlengd, maar alleen vóór het einde ervan, alleen ten aanzien van bepaalde schuldeisers en alleen op grond van bijzondere omstandigheden. Die verlenging wordt ingeschreven in het boedelregister, zodat zij kenbaar is.

Een dochter weet twee maanden na het overlijden van haar moeder nog niet of de nalatenschap positief is: er loopt nog een geschil met een leverancier. Een schuldeiser wil beslag leggen op de inboedel. Zolang de drie maanden lopen en niet alle erfgenamen zuiver hebben aanvaard, kan dat niet. Heeft zij meer tijd nodig, dan kan zij de kantonrechter om verlenging vragen voordat de termijn afloopt.

In de praktijk

Gebruik deze maanden echt om uit te zoeken wat er is: vraag bankafschriften op, controleer op leningen en aanslagen, en vraag zo nodig de notaris om hulp bij een overzicht. Ga in die periode niet over de goederen beschikken, want daarmee kunt u ongewild zuiver aanvaarden en dan valt de bescherming weg. Dreigt de termijn te kort te zijn, vraag dan tijdig verlenging bij de kantonrechter, want na afloop kan dat niet meer. Bent u schuldeiser, ga dan eerst na of u tot de groep behoort die niet hoeft te wachten.