Boek 4 Artikel 88 (4:88 BW)

Een legitimaris die zijn vordering pas jaren later kan innen, krijgt wel meteen een belastingaanslag over die verkrijging. Zonder regeling zou hij belasting moeten betalen over geld dat hij nog niet heeft. Dit artikel lost dat op: zolang de vordering niet opeisbaar is, moet de echtgenoot of de andere levensgezel die belasting op verzoek voor hem voldoen. Wat zo wordt betaald, gaat vervolgens van de vordering af.

Wanneer de verplichting geldt

De verplichting bestaat voor zover de vordering niet opeisbaar is op grond van het tweede lid van artikel 4:81 BW of op grond van een voorwaarde als bedoeld in artikel 4:82 BW. Het gaat dus om de situaties waarin de wet of het testament betaling uitstelt ten gunste van de partner. Is de vordering gewoon opeisbaar, dan geldt dit artikel niet en betaalt de legitimaris zijn belasting zelf.

• Op verzoek. De partner hoeft niet uit zichzelf te betalen; de legitimaris moet erom vragen.
• Alleen die belasting. Het gaat om de belasting die wordt geheven ter zake van de verkrijging van deze vordering, niet om andere lasten van de legitimaris.

- Naar rato. De verplichting geldt voor zover de vordering niet opeisbaar is.

Wat het voor de vordering betekent

Het bedrag dat de partner voor de legitimaris heeft betaald, wordt op de vordering in mindering gebracht. Er ontstaat dus geen aparte schuld tussen de twee: het bedrag is als het ware een voorschot op wat later toch moest worden uitbetaald. Uiteindelijk ontvangt de legitimaris het restant.

Waarom deze regeling er is

De legitieme portie is bedoeld als bescherming van het kind, maar zij mag de langstlevende niet meteen tot verkoop van de woning dwingen. De wet stelt daarom de betaling uit. Dat uitstel zou zijn doel voorbijschieten als het kind ondertussen zelf geld moest lenen om de fiscus te voldoen. Deze bepaling verdeelt het ongemak: de partner schiet voor uit het vermogen dat hij feitelijk onder zich heeft, en verrekent dat later.

Een voorbeeld

Een dochter is onterfd; haar vaders nalatenschap is wettelijk verdeeld en haar vordering is pas na het overlijden van haar stiefmoeder opeisbaar. Zij krijgt niettemin een aanslag over haar verkrijging. Zij verzoekt haar stiefmoeder die belasting te voldoen. Die betaalt het bedrag aan de fiscus, en de vordering van de dochter wordt met datzelfde bedrag verlaagd. De dochter hoeft dus niets voor te schieten voor geld dat zij nog niet heeft.

In de praktijk

Doe het verzoek schriftelijk en op tijd, met de aanslag erbij, zodat er geen discussie ontstaat over het bedrag en het moment. Leg daarna vast met welk bedrag de vordering is verminderd; bij de uiteindelijke afrekening, vaak vele jaren later, is dat de enige manier om de rekensom nog te kunnen maken. De notaris kan die vastlegging verzorgen.