Boek 4 Artikel 170 (4:170 BW)

Onder bewind staande goederen zitten vaak in een gemeenschap: een onverdeelde nalatenschap met meer erfgenamen, of een pand dat van twee mensen samen is. Dit artikel bepaalt wie daarover mag beslissen. De bewindvoerder kan zelfstandig verdeling vorderen. Wil hij juist afspreken dat er een tijd lang niet wordt verdeeld, of wil hij aan een verdeling meewerken, dan heeft hij de toestemming van de rechthebbende nodig. Vorderen mag hij dus alleen, vastleggen niet.

Waarom vorderen wel alleen mag

Een verdeling vorderen brengt beweging in een situatie die anders eindeloos kan blijven hangen. Het is een stap die de rechthebbende zelden schaadt: uiteindelijk krijgt hij zijn aandeel in een concrete vorm en kan de bewindvoerder dat beheren. Daarom hoeft de bewindvoerder daarvoor niemand om toestemming te vragen. Het resultaat van de verdeling ligt anders: welke goederen precies worden toebedeeld en tegen welke waarde, raakt de rechthebbende rechtstreeks in zijn vermogen.

Waarvoor hij toestemming nodig heeft

• Meewerken aan de verdeling: instemmen met een concrete verdeling waarbij vaststaat wie wat krijgt.

- Uitsluiten van verdeling: een overeenkomst aangaan waarbij partijen afspreken dat er gedurende een bepaalde tijd niet wordt verdeeld.

Wat als de toestemming uitblijft

De wet verklaart twee leden van artikel 4:169 BW hier van overeenkomstige toepassing. Dat betekent tweeërlei. Dient het bewind niet alleen de rechthebbende maar ook iemand anders, of dient het een gezamenlijk belang, dan is ook de toestemming van die ander nodig. En weigert iemand wiens toestemming vereist is, dan kan de kantonrechter die toestemming vervangen door een machtiging, desgewenst onder voorwaarden. Zo kan een verdeling doorgaan zonder dat de bescherming van het bewind verdwijnt.

Vier kinderen erven samen een boerderij; het aandeel van één van hen staat onder bewind omdat hij zijn geld niet kan beheren. De andere kinderen willen verdelen. De bewindvoerder kan zelf verdeling vorderen, maar voor de uiteindelijke verdelingsafspraak heeft hij de handtekening van de rechthebbende nodig. Weigert die zonder goede grond, dan kan de kantonrechter een machtiging geven.

In de praktijk

Bent u medeërfgenaam en staat het aandeel van een ander onder bewind, richt u dan tot de bewindvoerder en niet uitsluitend tot de rechthebbende; zonder hem komt er geen verdeling tot stand die tegen het bewind werkt. Blijft een vereiste toestemming uit, dan kan de kantonrechter haar door zijn machtiging vervangen. Bent u bewindvoerder, leg dan schriftelijk vast welke verdeling u voorstelt en waarom die redelijk is; dat helpt bij de toestemming en bij uw latere verantwoording. Bent u rechthebbende, laat u dan uitleggen wat u met de verdeling krijgt in plaats van wat u had, want daarna blijft dat toebedeelde onder het bewind vallen.