Boek 4 Artikel 25 (4:25 BW)

De wilsrechten geven kinderen aanspraak op goederen in plaats van op geld. Dat raakt altijd meer mensen dan alleen de verzoeker: er zijn vaak meer kinderen met dezelfde bevoegdheid en er is iemand die de goederen moet afstaan. Dit artikel bevat de spelregels die daarvoor nodig zijn, over de waardering, over informeren, over termijnen en over de vraag wie beslist als het misloopt.

Hoe de waarde wordt verrekend

De waarde van de over te dragen goederen wordt bepaald naar het moment van de overdracht, niet naar het moment van overlijden. Die waarde gaat eerst van de hoofdsom af en daarna van de verhoging, tenzij de erflater of de betrokkenen bij de overdracht iets anders bepalen. Gaat het om een overdracht waarbij een vruchtgebruik wordt voorbehouden, dan wordt de waarde vastgesteld zonder dat vruchtgebruik mee te rekenen.

Andere kinderen op tijd inlichten

Wie van plan is een verzoek te doen, moet de andere kinderen die datzelfde recht hebben daarover informeren, en wel zo tijdig dat zij zelf nog kunnen beslissen of zij ook een verzoek doen. Ook degene die tot overdracht kan worden verplicht, mag een redelijke termijn stellen waarbinnen een verzoek moet worden gedaan; hij moet dan alle betrokken kinderen daarvan op de hoogte stellen.

Als men er niet uitkomt

Zijn de betrokkene die moet overdragen en het kind het niet eens over welk goed het wordt, of zijn twee kinderen het onderling oneens, dan beslist de kantonrechter op verzoek van een van hen. Hij houdt daarbij naar billijkheid rekening met ieders belang. Het gaat om een verzoekprocedure; een dagvaarding is niet nodig.

Overdracht van de vordering

Het vijfde lid bepaalt dat de bevoegdheid om overdracht van goederen te verlangen tenietgaat voor zover het kind de geldvordering uit artikel 4:13 lid 3 BW aan een ander overdraagt. Wie zijn vordering voor een deel overdraagt, houdt het wilsrecht voor het deel dat hij zelf behoudt. Een kind dat overweegt zijn vordering te gelde te maken, verliest dus voor dat deel de mogelijkheid om goederen op te eisen.

Het zesde lid geeft de erflater ruimte. Bij uiterste wilsbeschikking kan hij de verplichtingen uit de artikelen 4:19 tot en met 4:22 BW uitbreiden, beperken of geheel opheffen. Een testament is dus de eerste plek om te kijken voordat een kind een wilsrecht inroept: daaruit kan blijken dat het recht ruimer is dan de wet aangeeft, dat het aan voorwaarden is gebonden of dat het er helemaal niet is.

Een voorbeeld

Een weduwnaar wil hertrouwen. Zijn oudste dochter kondigt aan dat zij het bedrijfspand wil. Zij moet haar broer en zus daarvan zo tijdig op de hoogte stellen dat ook zij een verzoek kunnen doen. Willen twee kinderen hetzelfde pand, dan legt een van hen dat aan de kantonrechter voor, die de goederen verdeelt met oog voor beider belang.

In de praktijk

Een schriftelijke aankondiging, met bewijs van verzending, maakt later eenvoudig aantoonbaar dat de andere kinderen tijdig zijn ingelicht. Daarin kunnen ook de goederen staan die de verzoeker op het oog heeft en de termijn waarbinnen hij een reactie verwacht. Voor de ouder of stiefouder die moet overdragen, biedt het stellen van een redelijke termijn een manier om duidelijkheid te krijgen, zodat niet jaren later alsnog een verzoek binnenkomt.