Boek 4 Artikel 62 (4:62 BW)

Vernietiging van een verboden making en de rol van tussenpersonen

Een uiterste wilsbeschikking die in strijd is met het in de artikelen 57–61 bepaalde, is vernietigbaar. De vernietiging vindt slechts plaats voor zover deze nodig is tot opheffing van het nadeel van degene die zich op de vernietigingsgrond beroept.
Een beschikking ten behoeve van een tussenbeidekomende persoon is op gelijke wijze vernietigbaar als een ten behoeve van de uitgesloten persoon zelf.
De vader, de moeder, de afstammelingen en de echtgenoot van een uitgesloten persoon worden geacht tussenbeidekomende personen te zijn, behalve wanneer zij bloedverwant in de rechte lijn of echtgenoot van de erflater zijn.
Indien een legataris in verband met een krachtens de vorige leden vernietigbaar legaat gehouden is een tegenprestatie te verrichten, is artikel 54 van Boek 3 van overeenkomstige toepassing.

Toelichting

De vorige artikelen sluiten bepaalde personen uit van voordeel uit een testament. Dit artikel regelt wat dat juridisch betekent. Zo'n making is vernietigbaar, dus niet vanzelf krachteloos: iemand moet zich erop beroepen. En er wordt niet meer weggesneden dan nodig is om het nadeel van die persoon weg te nemen.

Vernietigbaar en niet meer dan nodig

Dat de aantasting beperkt blijft tot wat het nadeel wegneemt, is een belangrijke nuance. Beroept een erfgenaam zich erop dat hij door de verboden making minder krijgt, dan wordt die making teruggebracht tot wat nodig is om zijn nadeel op te heffen; wat daarboven overblijft, kan de begunstigde houden. Er is dus geen alles-of-nietsuitkomst en er hoeft niet meer te worden afgebroken dan de situatie vraagt.

De tussenbeidekomende persoon

Het tweede lid bepaalt dat een making ten behoeve van een tussenbeidekomende persoon op dezelfde manier vernietigbaar is als een making aan de uitgesloten persoon zelf. Het gaat om de figuur waarin een ander formeel verkrijgt terwijl het voordeel in werkelijkheid bij de uitgesloten persoon terechtkomt.

Wie als tussenpersoon geldt

Het derde lid wijst een aantal personen aan die als tussenpersoon worden aangemerkt: de ouders van een uitgesloten persoon, zijn kinderen en verdere afstammelingen, en zijn echtgenoot. De wet zegt van hen dat zij tussenbeidekomende personen 'worden geacht' te zijn. Wie de making aan zo'n familielid aanvecht, hoeft dus niet aan te tonen dat het voordeel in werkelijkheid bij de uitgesloten persoon belandt. Er is één uitzondering: zijn deze familieleden zelf bloedverwant in de rechte lijn of echtgenoot van de erflater, dan geldt de regel niet. Een kind van de erflater dat toevallig ook het kind van een uitgesloten persoon is, wordt dus niet getroffen.

Moest de legataris in verband met het legaat zelf iets doen of betalen, dan geldt de regeling die Boek 3 kent voor het afwenden van vernietiging. De legataris kan de vernietiging voorkomen door tijdig een wijziging van de gevolgen van het legaat voor te stellen die het nadeel voldoende opheft; ook de rechter kan de gevolgen op die manier wijzigen in plaats van het legaat te vernietigen.

Een voorbeeld

Een verzorgende die zelf is uitgesloten, laat zich niet in het testament opnemen maar haar echtgenoot wel. Die making wordt behandeld alsof zij aan haarzelf was gedaan en kan worden vernietigd, voor zover dat nodig is om het nadeel van de benadeelde erfgenamen weg te nemen.

In de praktijk

Vernietiging volgt niet vanzelf: wie meent dat een making onder een van de verboden valt, moet zich daar zelf op beroepen, en ook voor het vernietigen van een uiterste wilsbeschikking gelden verjaringstermijnen. Omdat de omvang van de vernietiging afhangt van het nadeel, is het van belang dat nadeel concreet in bedragen te onderbouwen. Een overzicht van wat de benadeelde zonder de verboden making zou hebben gekregen, maakt dat inzichtelijk.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst