Boek 4 Artikel 52 (4:52 BW)

Veel mensen vergeten hun testament aan te passen als hun huwelijk strandt. Dit artikel vangt dat op. Een beschikking die is gemaakt ten voordele van degene met wie de erflater op dat moment gehuwd was, of met wie hij al trouwbeloften had gewisseld, vervalt door een daarna ingetreden echtscheiding of scheiding van tafel en bed.

Voor wie de regel geldt

Beslissend is de situatie op het moment dat het testament werd gemaakt: er moest toen een huwelijk zijn, of er moesten al trouwbeloften zijn gewisseld. Wordt daarna gescheiden, dan vervalt de beschikking van rechtswege. Er hoeft geen procedure te worden gevoerd en niemand hoeft zich erop te beroepen; de bepaling werkt eenvoudigweg niet meer.

De uitzondering

Blijkt uit het testament zelf het tegendeel, dan blijft de beschikking staan. Wie zijn echtgenoot ook na een scheiding wil bevoordelen, kan dat dus vastleggen, bijvoorbeeld omdat er kinderen zijn of omdat er een bijzondere reden is. Ook hier geldt dat die bedoeling uit het stuk moet blijken; mondelinge mededelingen aan derden zijn niet genoeg.

Hoe ver de regel reikt

De wettekst spreekt van een beschikking ten voordele van de echtgenoot of verloofde. Andere bepalingen in hetzelfde testament noemt het artikel niet; zij vervallen niet op grond van deze regel en blijven werken zolang het testament niet wordt gewijzigd. Geregistreerde partners vallen wel onder de regel: artikel 4:8 BW stelt hen met echtgenoten gelijk, zodat een making aan de geregistreerde partner vervalt als het partnerschap daarna door de rechter wordt ontbonden of met wederzijds goedvinden wordt beëindigd. Wie samenwoont zonder huwelijk of registratie, valt buiten de tekst: na een breuk vervalt een making aan de ex-partner niet door dit artikel.

Een voorbeeld

Een vrouw benoemt haar man tot enig erfgenaam. Tien jaar later scheiden zij; zij vergeet haar testament te wijzigen en overlijdt kort daarna. Haar ex-man erft niets: de erfstelling is vervallen. Haar nalatenschap gaat naar wie er volgens de rest van het testament of volgens de wet recht op heeft, bijvoorbeeld haar kinderen of haar ouders.

In de praktijk

Laat uw testament na een scheiding toch nakijken, want deze regel ziet alleen op wat u uw echtgenoot zelf hebt nagelaten. Een oud testament kan nog steeds bepalingen bevatten die u niet meer wilt, zoals een bewind of een executeursbenoeming. Hetzelfde geldt na de beëindiging van een geregistreerd partnerschap. Woont u samen zonder registratie, dan regelt dit artikel niets voor u: na een breuk moet u zelf naar de notaris om uw testament aan te passen.