Boek 4 Artikel 163 (4:163 BW)

Een bewindvoerder beheert het vermogen van iemand anders en kan daar schade mee aanrichten. Dit artikel legt vast wanneer hij daarvoor moet opdraaien: hij is tegenover de rechthebbende aansprakelijk als hij tekortschiet in de zorg van een goed bewindvoerder. Er is één uitweg: de tekortkoming die hem niet kan worden toegerekend. De maatstaf ligt dus niet bij goede bedoelingen maar bij wat een zorgvuldige bewindvoerder in dezelfde situatie zou hebben gedaan.

Wat de norm inhoudt

De zorg van een goed bewindvoerder is een open norm die met de omstandigheden meebeweegt. Van iemand die een effectenportefeuille of een onderneming beheert, wordt meer deskundigheid verwacht dan van een familielid dat een spaarrekening bewaakt, en wie zich als beroepsmatige beheerder aandient, wordt aan zijn eigen pretentie gehouden. De kern is telkens dezelfde: het vermogen in stand houden, verantwoorde keuzes maken, administratie bijhouden en niet handelen buiten de bevoegdheden die het bewind hem geeft.

Voorbeelden van tekortschieten

• Nalaten: een pand onverzekerd laten, een termijn laten verstrijken, achterstallig onderhoud laten oplopen.
• Onverantwoord handelen: het vermogen in één riskante belegging steken zonder dat het bewind daartoe aanleiding geeft.

- Vermenging: geld van de rechthebbende op de eigen rekening laten staan, of uitgaven doen die niet te herleiden zijn.

De uitweg van niet-toerekenbaarheid

Niet elke tegenvaller is een tekortkoming, en niet elke tekortkoming leidt tot aansprakelijkheid. Loopt het mis door een oorzaak die buiten de invloed van de bewindvoerder ligt, dan kan de tekortkoming hem niet worden toegerekend. Een koersdaling die de hele markt treft, is iets anders dan een onverantwoorde keuze. Wie kan laten zien dat hij zich heeft laten voorlichten, alternatieven heeft afgewogen en zijn beslissing heeft vastgelegd, staat sterk; wie niets kan tonen, staat zwak.

Een bewindvoerder verkoopt het onder bewind staande huis ver onder de marktwaarde aan een kennis, zonder taxatie en zonder de rechthebbende te informeren. Blijkt later dat de opbrengst tienduizenden euro's te laag was, dan kan hij voor dat verschil aansprakelijk zijn. Was het huis in een dalende markt na een openbare verkoop en met taxatie verkocht, dan ligt dat anders.

In de praktijk

Bent u rechthebbende, verzamel dan feiten: welke beslissing, op welk moment, met welk gevolg, en wat had een zorgvuldige bewindvoerder gedaan. Vraag eerst de stukken op, want zonder rekening en verantwoording is schade moeilijk aan te tonen; artikel 4:161 BW geeft u daarvoor de ingang. Ziet u dat het misgaat terwijl het bewind nog loopt, wacht dan niet op de schade maar overweeg ontslag van de bewindvoerder te vragen bij de kantonrechter. Bent u bewindvoerder, leg dan uw afwegingen vast en overleg bij grote beslissingen; die dossiervorming is uw bescherming.