Boek 4 Artikel 94 (4:94 BW)

Een testament kan niet zomaar op een blaadje worden geschreven en in een la worden gelegd. Dit artikel geeft de hoofdregel voor de vorm: een uiterste wil komt tot stand bij notariële akte, of bij een onderhandse akte die aan een notaris in bewaring wordt gegeven. Andere vormen zijn alleen mogelijk in de bijzondere gevallen die de wet daarna regelt, in de artikelen 4:97 tot en met 4:107 BW.

De notariële akte

Dit is de gebruikelijke weg. De notaris stelt de akte op, controleert de identiteit van de erflater, bespreekt de inhoud met hem en zorgt dat het stuk aan de wettelijke eisen voldoet. De akte blijft bij de notaris; de erflater krijgt een afschrift. Het bestaan van het testament wordt bovendien geregistreerd, zodat nabestaanden het na het overlijden kunnen terugvinden.

De onderhandse akte in bewaring

De tweede vorm is een stuk dat de erflater zelf heeft opgesteld en dat hij aan een notaris in bewaring geeft. De notaris maakt daarvan een akte van bewaargeving. Aan die route stelt de wet eigen eisen, die in artikel 4:95 BW staan: ondertekening, waarmerking van de bladzijden en verklaringen bij de aanbieding. De inhoud blijft daarbij buiten de bemoeienis van de notaris.

• Bij beide vormen een notaris. De notariële akte en de onderhandse akte in bewaring lopen allebei via een notaris; buiten de bijzondere gevallen van de artikelen 4:97 tot en met 4:107 BW is er zonder notaris geen geldige uiterste wil.
• Bewaring is geen advies. Bij de onderhandse vorm toetst de notaris de inhoud niet.

- Uitzonderingen. Alleen de gevallen die de wet apart noemt, wijken van deze hoofdregel af.

Waarom de wet zo streng is

Een testament werkt pas als degene die het maakte niets meer kan toelichten. De vormeisen zorgen ervoor dat vaststaat dat het stuk van de erflater komt, wanneer het is gemaakt en wat er precies in staat. Zij beschermen hem ook tegen druk van anderen: bij de notaris kan hij zijn wil in vrijheid vastleggen.

Een voorbeeld

Een vrouw schrijft haar kinderen een brief over wie welk sieraad krijgt en wie het huis. Zij schrijft die brief geheel met de hand, zet er een datum onder, ondertekent hem en bewaart hem thuis. Voor de sieraden kan zo'n stuk wel gelden: artikel 4:97 BW laat voor onder meer bepaalde lijfsieraden die eenvoudiger vorm toe. De beschikking over het huis heeft geen kracht, omdat daarvoor een notariële akte of een bij een notaris in bewaring gegeven akte nodig was; voor het huis geldt dus wat de wettelijke erfopvolging of een eerder testament bepaalt.

In de praktijk

Wilt u iets regelen, ga dan naar een notaris; dat is de enige manier om zeker te weten dat uw uiterste wil telt. Bewaart u zelf een onderhands stuk, laat het dan in bewaring geven en houd de eisen van artikel 4:95 BW aan. Na een overlijden is de eerste stap altijd het testamentenregister raadplegen; de notaris doet dat voor de nabestaanden.