- Onverminderd de testamentaire lasten die de erflater aan de executeur mocht hebben opgelegd, heeft deze, voor zover de erflater niet anders heeft beschikt, tot taak de goederen der nalatenschap te beheren en de schulden der nalatenschap te voldoen, die tijdens zijn beheer uit die goederen behoren te worden voldaan.
- Tenzij bij uiterste wil anders is geregeld, komt de executeur, of als er meer dan een executeur is, hun tezamen, een ten honderd van de waarde van het vermogen van de erflater op diens sterfdag toe.
- Artikel 159 leden 2 en 3 is van overeenkomstige toepassing.
←
Terug 4:143 · Aanvaarden van de benoeming tot executeur en wie het niet kan worden
Verder 4:145 · Beheer door de executeur en de gebondenheid van de erfgenamen
→
Boek 4 Artikel 144 (4:144 BW)
Taak en beloning van de executeur
Wettekst
Toelichting
De executeur heeft twee kerntaken: hij beheert de goederen van de nalatenschap en hij betaalt daaruit de schulden die tijdens zijn beheer aan de beurt zijn. Dat is de standaardtaak die de wet hem geeft als de erflater niets anders heeft bepaald. Daarnaast kan de erflater hem lasten opleggen, verplichtingen die hij bovenop het beheer moet uitvoeren. Beheren betekent hier: de boedel bijeenhouden, verzekeren, innen, administreren en zorgen dat er niets verloren gaat voordat de erfgenamen aan de beurt zijn.
Wat beheren wel en niet inhoudt
Beheer is geen verdeling. De executeur zorgt dat de nalatenschap op orde komt en dat de schulden worden voldaan; wie uiteindelijk welk goed krijgt, bepalen de erfgenamen samen, of het testament. Hij is ook geen vereffenaar: de vereffening kent een eigen wettelijk regime met eigen regels over de volgorde van betaling, en die treedt in beeld als de nalatenschap bijvoorbeeld beneficiair is aanvaard. En hij is geen testamentair bewindvoerder, die juist langdurig een erfdeel voor een bepaalde persoon beheert.
Welke schulden hij betaalt
Het gaat om schulden van de nalatenschap die tijdens zijn beheer uit de boedelgoederen moeten worden voldaan. Denk aan openstaande rekeningen van de erflater, de kosten van de uitvaart en van de afwikkeling, en opeisbare legaten. Wat pas na zijn beheer opeisbaar wordt, valt buiten zijn taak. Om te weten wat er is en wat er open staat, maakt de executeur die met het beheer is belast een boedelbeschrijving met een voorlopige schuldenstaat; artikel 4:146 BW werkt dat uit.
Het loon
Heeft de erflater over de beloning niets geregeld, dan komt de executeur een procent toe van de waarde van het vermogen van de erflater op de dag van overlijden. Zijn er meer executeurs, dan is dat één procent voor hen samen, niet per persoon. De erflater kan een ander bedrag of juist geen beloning vastleggen; dat gaat voor. Twee leden van artikel 4:159 BW, dat over het loon van de bewindvoerder gaat, gelden hier overeenkomstig: bij meer executeurs krijgt ieder een gelijk deel tenzij zij anders afspreken of de kantonrechter anders bepaalt, en bij onvoorziene omstandigheden kan de kantonrechter de beloning anders regelen.
Een dochter wikkelt als executeur de nalatenschap van haar vader af: een woning, spaargeld en een auto. Zij zegt abonnementen op, laat de woning taxeren, betaalt de uitvaart en de laatste rekeningen en houdt de erfgenamen op de hoogte. Blijkt de afwikkeling veel zwaarder dan iedereen dacht, bijvoorbeeld door een onverwachte procedure, dan kan de kantonrechter de beloning aanpassen.
In de praktijk
Bent u executeur, houd dan van dag één een aparte administratie bij en betaal niets uit eigen zak zonder het vast te leggen; u legt later verantwoording af. Betaal ook niet lukraak schuldeisers als u vermoedt dat er meer schulden dan bezittingen zijn, maar laat u eerst voorlichten, want dan kan vereffening nodig zijn. Bent u erfgenaam, dan mag u de executeur om inlichtingen vragen over alles wat hij doet; artikel 4:148 BW geeft u dat recht. Over het loon kunt u bij de kantonrechter terecht als de omstandigheden na het overlijden wezenlijk anders blijken te liggen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke zorg moet een executeur betrachten?
Een executeur beheerde een effectenportefeuille van de nalatenschap die sterk in waarde daalde. De Hoge Raad stelde voorop dat de executeur met uitsluiting van anderen het beheer over de goederen van de nalatenschap voert en daarbij de zorg van een goed executeur moet betrachten. Dat hij bevoegd was goederen te verkopen waarvan de waarde later daalt, maakt hem niet zonder meer aansprakelijk; aansprakelijkheid ontstaat pas als hij in die zorg is tekortgeschoten en de tekortkoming hem kan worden toegerekend. De zaak werd beoordeeld naar het erfrecht van vóór 2003, maar de Hoge Raad voegde uitdrukkelijk toe dat hetzelfde geldt naar huidig recht, waarin de executeur van rechtswege met het beheer is belast.
-
Herstelverzoek en cassatie naast elkaar
In deze zaak was aan de orde wat de benoeming tot executeur betekende voor het beheer van de nalatenschap. De Hoge Raad overwoog dat de executeur, voor zover de erflater niet anders heeft beschikt, van rechtswege is belast met het beheer van de goederen van de nalatenschap. Het einde van zijn taak beëindigt dat beheer niet automatisch: de executeur die zijn taak heeft volbracht is bevoegd het beheer te beëindigen door de goederen ter beschikking van de erfgenamen te stellen. Taak en beheer lopen dus niet vanzelf gelijk op.
-
Wat behoort tot de taak van de vereffenaar?
In deze zaak moest de executeur de schulden van de nalatenschap voldoen, maar had zij de legaten en een uitkering uit een sommenverzekering niet verminderd. Het hof vond dat vermindering buiten haar taak viel. De Hoge Raad oordeelde anders: tot de taak van de executeur om de schulden van de nalatenschap te voldoen kan behoren dat hij legaten vermindert, zodat de overige schulden daaruit volledig kunnen worden betaald. Vermindering is daarmee niet alleen een aanspraak van belanghebbenden, maar kan een taak van de executeur zijn waarin hij kan tekortschieten.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.