Boek 4 Artikel 198 (4:198 BW)

Zijn de erfgenamen na een beneficiaire aanvaarding vereffenaar, dan doen zij dat werk samen. Beslissingen over de nalatenschap nemen zij gezamenlijk, en niet ieder voor zich. Op die hoofdregel maakt de wet twee uitzonderingen: de kantonrechter kan iets anders bepalen, en voor kleine of dringende handelingen mag ieder van hen zelfstandig optreden.

De hoofdregel: samen

Gezamenlijk optreden beschermt zowel de erfgenamen onderling als de schuldeisers. Niemand kan in zijn eentje een woning verkopen, een vordering kwijtschelden of een schuld erkennen. Het betekent in de praktijk dat u elkaar moet opzoeken, ook als de verhoudingen stroef zijn, en dat u afspraken maakt over wie wat regelt. Een volmacht aan één van u, of aan de boedelnotaris, kan het werk aanzienlijk vereenvoudigen.

Wat ieder alleen mag doen

• Gewoon onderhoud. De cv laten nakijken, een lekkage laten verhelpen, de tuin laten bijhouden.
• Daden tot behoud van de goederen. Een verzekering doorbetalen, een woning afsluiten, bederfelijke of kwetsbare zaken veiligstellen.

- Wat geen uitstel duldt. Handelingen die niet kunnen wachten tot iedereen bereikbaar is, zoals het stuiten van een verjaring of het afwenden van dreigende schade.

Wanneer de kantonrechter ingrijpt

De kantonrechter kan een andere regeling treffen, bijvoorbeeld doordat hij bepaalde bevoegdheden bij één erfgenaam legt. Dat is bruikbaar wanneer één van de erfgenamen onbereikbaar is of stelselmatig weigert mee te werken, terwijl er wel gehandeld moet worden. Loopt de zaak verder vast, dan biedt artikel 4:203 BW een zwaarder middel: de rechtbank kan een vereffenaar benoemen die in de plaats van de erfgenamen treedt.

Een voorbeeld. Drie zussen zijn vereffenaar van de nalatenschap van hun vader. In de winter valt de verwarming uit in zijn woning en dreigen de leidingen te bevriezen. De zus die het dichtst bij woont, laat de installatie repareren zonder eerst de anderen te bereiken. Dat mag: het is een daad tot behoud die geen uitstel duldt. Het huis alvast te koop zetten mag zij niet alleen.

Aansprakelijkheid

Handelt u als vereffenaar buiten uw bevoegdheid, dan kan dat u persoonlijk worden aangerekend, bijvoorbeeld doordat schuldeisers of mede-erfgenamen schade lijden. Twijfelt u of iets nog onder onderhoud of behoud valt, doe het dan niet alleen. Vraag toestemming van de anderen, leg die vast in een korte e-mail, of leg de vraag voor aan de kantonrechter.

In de praktijk

Spreek aan het begin van de vereffening af hoe u met elkaar communiceert en wie welke praktische zaken oppakt. Houd een eenvoudig overzicht bij van uitgaven en ontvangsten met bonnen erbij; als vereffenaar moet u zich kunnen verantwoorden. Betaal geen schuldeisers vooruit omdat zij aandringen: de volgorde van betaling hoort bij de vereffening, niet bij de onderlinge welwillendheid.