Boek 4 Artikel 28 (4:28 BW)

Direct na een overlijden is de vraag waar iemand woont het meest urgent. Dit artikel voorkomt dat de langstlevende meteen op straat staat doordat de erfgenamen het huis willen verkopen of leeghalen. Woonde de echtgenoot bij het overlijden in de woning, dan mag hij die zes maanden blijven bewonen op dezelfde voorwaarden als daarvoor, en de inboedel gewoon blijven gebruiken.

Om welke woningen het gaat

Het recht bestaat als de woning tot de nalatenschap of tot de door het overlijden ontbonden huwelijksgemeenschap behoort, of als de erflater die woning anders dan op grond van huur in gebruik had. Bij een huurwoning speelt dit dus niet; daarvoor gelden de regels over medehuur en voortzetting van de huur uit het huurrecht. Voor de inboedel ligt het ruimer: de uitsluiting van gebruik krachtens huur is alleen bij de woning opgenomen en ontbreekt in de zin over de inboedel. Genoeg is daar dat de inboedel tot de nalatenschap of tot de ontbonden gemeenschap behoorde, of dat de erflater die in gebruik had, ook als dat gebruik op een huurverhouding berustte.

Op dezelfde voet als daarvoor

De bewoning gaat door onder gelijke voorwaarden als tevoren. Dat betekent dat de langstlevende niet ineens een vergoeding hoeft te gaan betalen die er eerder niet was, maar ook dat hij de lopende lasten blijft dragen zoals hij dat deed. Het is een gebruiksrecht en geen eigendom: hij mag er wonen, niet verkopen, verhuren of verbouwen.

Ook voor huisgenoten

Het tweede lid trekt de regeling breder. Wie tot het overlijden een duurzame gemeenschappelijke huishouding met de erflater voerde, heeft overeenkomstige bevoegdheden tegenover de erfgenamen en tegenover de echtgenoot. Daaronder valt de samenwonende partner zonder huwelijk of registratie, maar ook bijvoorbeeld een inwonend familielid. Voor deze groep geldt wel een beperking: zij kunnen hun recht alleen inroepen als de woning en de inboedel tot de nalatenschap of tot de ontbonden huwelijksgemeenschap behoren. Woonde de erflater in een huis dat hem alleen in gebruik was gegeven, dan biedt dit artikel de huisgenoot dus niets. Voor wie wel onder de regeling valt en vaak niets erft, is dit een van de weinige aanspraken die de wet zelf geeft.

Een voorbeeld

Een man overlijdt; zijn woning is van hem alleen en zijn kinderen uit een eerder huwelijk zijn erfgenaam. Zijn partner, met wie hij tien jaar samenwoonde zonder te trouwen, erft niets. Toch kan zij op grond van dit artikel nog zes maanden in het huis blijven met de inboedel. Die periode geeft haar de tijd om andere woonruimte te vinden of om een verdergaande regeling te treffen.

In de praktijk

Wijs erfgenamen die aandringen op ontruiming rustig op dit recht en zet het op papier met de datum van overlijden erbij. Gebruik de zes maanden actief: het is een adempauze en geen oplossing. De echtgenoot kan binnen die periode aanspraak maken op een vruchtgebruik van de woning; wie alleen samenwoonde, moet in die maanden echt iets anders regelen.