Boek 4 Artikel 120 (4:120 BW)

Een legaat is een schuld van de nalatenschap, maar wel een van de laatste rang. Dit artikel bepaalt dat legaten pas uit de nalatenschap worden voldaan als alle andere schulden daaruit volledig kunnen worden betaald. Is er te weinig, dan worden de legaten verminderd. De schuldeisers van de overledene gaan dus voor op de mensen die hij iets wilde nalaten.

De rangorde

Eerst komen de gewone schulden van de nalatenschap aan de beurt: de kosten, de openstaande rekeningen, de vorderingen van schuldeisers. Blijft daarna niets over, dan krijgen de legatarissen niets; blijft er een deel over, dan wordt daarnaar verdeeld. Deze rangorde geldt ongeacht wat de erflater met zijn legaten heeft bedoeld.

Hoe de vermindering werkt

• Evenredig. Tenzij het testament een andere manier van verminderen aangeeft, worden alle verplichtingen naar verhouding verlaagd.
• Natuurlijke verbintenis het laatst. Is een prestatie te beschouwen als voldoening aan een natuurlijke verbintenis van de erflater, dan komt die pas na de andere voor vermindering in aanmerking.
• Per erfdeel. Vermindering treedt in voor zover de erfdelen van de belaste erfgenamen niet toereikend zijn om de legaten uit te voldoen.

Vermindering gebeurt door een verklaring aan de legataris. Die komt van de erfgenamen die met het legaat zijn belast, of, als de nalatenschap volgens artikel 4:13 BW tussen de langstlevende echtgenoot en de kinderen is verdeeld, van die echtgenoot. Is de prestatie al verricht, dan blijft de rechtsgrond daarvoor in stand; wel bestaan de mogelijkheden van terugvordering en verhaal die de artikelen 4:216 en 4:220 BW geven.

Wie ondanks de vermindering volledig moet betalen

Het laatste lid maakt een uitzondering. Erfgenamen die met hun gehele vermogen aansprakelijk zijn, blijven verplicht het legaat volledig te voldoen, ook al is het legaat verminderd.

Een voorbeeld

Een man legateert bedragen aan drie neven en benoemt zijn zus tot erfgenaam. Na het overlijden blijkt de nalatenschap net genoeg voor de openstaande schulden en een klein restant. De legaten worden evenredig verminderd tot wat er nog is. Is de zus met haar gehele vermogen aansprakelijk, dan blijft zij volgens het vijfde lid gehouden de legaten voor het geheel te voldoen.

In de praktijk

Een legaat dat wordt uitgekeerd voordat vaststaat dat alle andere schulden kunnen worden betaald, kan later moeten worden teruggevorderd; de volgorde van dit artikel bepaalt de afwikkeling. Voor een erfgenaam die met zijn gehele vermogen aansprakelijk is, telt het bedrag van de legaten mee in wat hij uiteindelijk zelf kan moeten dragen. Een schriftelijke verklaring per legataris legt vast wanneer en voor welk bedrag de vermindering is ingeroepen.