Boek 4 Artikel 164 (4:164 BW)

Bewindvoerder blijft men niet vanzelf tot in lengte van dagen. Dit artikel zet op een rij wanneer die hoedanigheid eindigt, en het geeft de rechthebbende en anderen een ingang wanneer de samenwerking onhoudbaar wordt.

Wanneer de functie eindigt

• Het bewind eindigt, of de tijd waarvoor hij was benoemd is verstreken.
• Zijn eigen situatie verandert: hij overlijdt, wordt failliet verklaard, komt in de schuldsaneringsregeling natuurlijke personen, komt onder curatele te staan of een van zijn goederen komt onder een beschermingsbewind zoals geregeld in Boek 1.
• Het testament wijst het moment aan in de gevallen die de erflater zelf heeft beschreven.

- Ontslag door de kantonrechter, ingaand op de dag die hij daarbij noemt.

Wie ontslag kan vragen

Ontslag kan op eigen verzoek van de bewindvoerder; wie de taak niet meer aankan, is niet gevangen in zijn benoeming. Daarnaast kan de kantonrechter hem wegens gewichtige redenen ontslaan. Het tweede lid noemt wie dat kan vragen: een medebewindvoerder, de rechthebbende zelf, degene in wiens belang het bewind is ingesteld, en het openbaar ministerie. De kantonrechter kan het ook uit eigen beweging doen. Wat een gewichtige reden is, omschrijft de wet niet; de kantonrechter beoordeelt dat aan de hand van de omstandigheden.

Schorsing en voorlopige voorzieningen

Een onderzoek naar het functioneren kost tijd, en intussen kan er schade ontstaan. De kantonrechter kan daarom hangende dat onderzoek voorlopige voorzieningen in het bewind treffen en de bewindvoerder schorsen. Wie vreest dat er intussen vermogen verloren gaat, kan de kantonrechter dus vragen eerst de bevoegdheid stil te leggen en daarna het geschil te beoordelen.

Een neef is bewindvoerder over een woning die zijn nicht heeft geërfd. Hij huurt die woning zelf, voor een huur die ver onder het gangbare niveau ligt, en weigert daarover in gesprek te gaan. De nicht verzoekt de kantonrechter om zijn ontslag wegens gewichtige redenen. Hangende dat verzoek kan de kantonrechter de neef schorsen en voorlopige voorzieningen in het bewind treffen.

In de praktijk

Wie schorsing wil, kan daar uitdrukkelijk om vragen. Een bewindvoerder die wil stoppen, doet dat via een verzoek aan de kantonrechter; tot de overdracht blijft hij verplicht te doen wat geen uitstel duldt, en artikel 4:165 BW werkt dat uit. Eindigt de functie, dan volgt hoe dan ook een slotverantwoording.