Boek 4 Artikel 106 (4:106 BW)

Een testament dat niemand kan vinden, heeft geen waarde. Voor testamenten die buiten de notaris om zijn gemaakt, regelt dit artikel daarom de doorzending. Wie zo'n akte onder zich heeft, moet die zo spoedig mogelijk in gesloten omslag naar het testamentenregister in Den Haag sturen. Zo weten nabestaanden na het overlijden dat er iets is en waar het ligt.

Om welke akten het gaat

• Akten van uiterste wil die zijn opgemaakt in de noodvormen van dit boek, bijvoorbeeld ten overstaan van een officier, een gezagvoerder of een burgemeester.
• Akten van bewaargeving van een onderhands stuk dat in zo'n situatie is afgegeven.

- Akten van terugneming, waarmee een in bewaring gegeven uiterste wil wordt teruggevraagd.

Wie moet inzenden

De plicht rust op degene die de akte feitelijk onder zich heeft. Dat is meestal de functionaris die de uiterste wil heeft opgenomen of het stuk in bewaring heeft gekregen. Hij stuurt de akte in gesloten omslag door, zodat de inhoud onderweg niet bekend wordt. Snelheid is voorgeschreven: de wet spreekt van zo spoedig mogelijk, niet van bij gelegenheid.

De verplichting geldt niet voor akten die zijn opgemaakt door of ten overstaan van een notaris of consulaire ambtenaar die volgens de gewone regels bevoegd is, en evenmin voor uiterste willen die door hen in bewaring zijn genomen. Zij melden het bestaan van testamenten al langs de gewone weg, zodat dubbel werk niet nodig is.

Waarom dit zo belangrijk is

Bij de gewone notariële weg houdt het register alleen bij dát er een uiterste wil is en waar die zich bevindt; de inhoud blijft bij de notaris. Bij de akten van dit artikel gaat het stuk zelf, in gesloten omslag, naar het register en blijft het daar berusten. Na een overlijden wordt het register geraadpleegd voordat de nalatenschap wordt afgewikkeld. Blijft een noodtestament in een la of in een archief van een schip liggen, dan wordt de nalatenschap verdeeld volgens de wet of volgens een ouder testament, terwijl de laatste wil van de overledene ongebruikt blijft.

Een voorbeeld

Een gezagvoerder neemt tijdens een reis de uiterste wil van een passagier op en bewaart het stuk in de scheepskluis. De passagier keert gezond terug en denkt er niet meer aan. Jaren later overlijdt hij. Heeft de gezagvoerder de akte destijds doorgestuurd, dan komt het testament bij de raadpleging van het register boven water. Heeft hij dat niet gedaan, dan is de kans groot dat niemand het ooit vindt. Terugvinden betekent overigens niet dat het stuk ook stand houdt: wie meer dan zes maanden na het einde van de noodsituatie overlijdt, laat op grond van artikel 4:107 BW een vernietigbaar testament na.

In de praktijk

Wie in een noodsituatie een uiterste wil laat opnemen, doet er goed aan te vragen of de akte wordt doorgezonden en dat te noteren. Nabestaanden hoeven het register niet zelf te benaderen: de notaris raadpleegt het bij het opstellen van de verklaring van erfrecht. Vindt u thuis een noodtestament of een akte van bewaargeving, breng die dan naar een notaris voordat er iets wordt verdeeld.