Boek 4 Artikel 145 (4:145 BW)

Is er een executeur met beheerstaak benoemd, dan verliezen de erfgenamen tijdelijk de vrije hand over de nalatenschap. Zij kunnen niet zonder hem over de goederen beschikken, en ook niet over hun eigen aandeel daarin. Wie toch wil verkopen of bezwaren, heeft de medewerking van de executeur nodig of een machtiging van de kantonrechter. De wettekst noemt zelf het eindpunt: de beperking duurt totdat de bevoegdheid tot beheer van de executeur is geëindigd. Zij geldt niet als de executeur zijn benoeming niet aanvaardt.

Waarom de wet dit doet

De executeur moet de schulden kunnen betalen uit de goederen die hij beheert. Zouden de erfgenamen intussen de auto verkopen, het huis bezwaren of hun aandeel overdragen, dan zou hij zijn taak niet kunnen afmaken en zouden schuldeisers achter het net vissen. De beperking van de erfgenamen is daarmee het gevolg van de keuze van de erflater om het beheer bij één persoon te leggen.

De weg langs de kantonrechter

De erfgenamen zijn niet machteloos. Wil de executeur niet meewerken aan een verkoop die zij nodig of verstandig achten, dan kunnen zij de kantonrechter om machtiging vragen. De kantonrechter beoordeelt dat verzoek aan de hand van de omstandigheden van het geval. Voor het omgekeerde geval geldt hetzelfde adres: wil de executeur goederen verkopen en heeft een erfgenaam daar bezwaar tegen, dan kan die erfgenaam de beslissing van de kantonrechter inroepen op grond van artikel 4:147 BW.

Vertegenwoordiging in en buiten rechte

Gedurende zijn beheer vertegenwoordigt de executeur de erfgenamen bij alles wat tot zijn taak hoort, zowel bij het sluiten van overeenkomsten als in procedures. Hij treedt dus zelfstandig naar buiten en de wederpartij hoeft niet met alle erfgenamen apart te onderhandelen. Wat hij binnen zijn taak doet, bindt hen. Daarbuiten kan hij hen niet binden; hij is beheerder en geen eigenaar, en verdelen van de nalatenschap hoort niet tot zijn taak.

Drie kinderen erven het huis van hun moeder. Er is een executeur met beheerstaak. Een van de kinderen wil zijn aandeel meteen aan zijn broer overdragen. Dat kan niet zonder de executeur of zonder machtiging van de kantonrechter: het huis kan nog nodig zijn om de schulden en de uitvaartkosten te voldoen. Wordt er toch een koper gevonden, dan is de overdracht niet zonder meer geldig.

In de praktijk

Een verklaring van erfrecht geeft de erfgenamen niet de vrije hand zolang er een executeur met beheerstaak is: handelingen met de goederen lopen dan via hem. Een schriftelijk verzoek om medewerking legt vast wat is gevraagd; weigert de executeur, dan staat de weg naar de kantonrechter open. De executeur gebruikt zijn bevoegdheid voor de taak waarvoor zij is gegeven. Het beheer eindigt niet vanzelf, maar de erfgenamen kunnen het onder voorwaarden beëindigen zoals artikel 4:150 BW aangeeft.