Boek 4 Artikel 111 (4:111 BW)

Een testament kan altijd worden ingetrokken, maar niet op elke manier. Dit artikel legt vast dat voor het herroepen van een uiterste wilsbeschikking dezelfde vormvoorschriften gelden als voor het maken ervan. Wat bij de notaris is vastgelegd, kan dus alleen langs een van de wettelijke vormen weer worden weggenomen.

Wat dit concreet betekent

• Notarieel testament. Een erfstelling of een andere beschikking die alleen bij notariële akte of bij een aan een notaris in bewaring gegeven onderhandse akte tot stand kan komen, wordt ook in een van die vormen herroepen, dus door een nieuwe uiterste wilsbeschikking in zo'n vorm.
• Codicil. Beschikkingen die geldig bij een handgeschreven, gedagtekend en ondertekend stuk zijn gemaakt, kunnen ook op die manier worden herroepen.

- Noodtestament. In de bijzondere situaties die de wet noemt, gelden de daarbij horende vormen ook voor de herroeping.

Wat niet werkt

Een brief aan de kinderen, een e-mail aan de notaris, een aantekening in een agenda of een mondelinge mededeling aan getuigen haalt een erfstelling uit een notarieel testament niet onderuit. Ook het doorstrepen van een kopie van het testament heeft geen effect: de akte zelf blijft bij de notaris berusten.

Vrijheid om te herroepen

De erflater heeft die vrijheid tot zijn laatste dag, en hij kan er ook niet van afzien. Hij hoeft niemand toestemming te vragen en geen reden op te geven, en degenen die in het oude testament waren bedacht hoeven het niet te weten. Artikel 4:93 BW bepaalt daarnaast dat twee of meer personen niet bij één en dezelfde akte een uiterste wilsbeschikking kunnen maken; ieder testeert in een eigen akte.

Een voorbeeld

Een vrouw heeft bij de notaris een testament laten maken waarin een vriendin erfgenaam is. Na een breuk schrijft zij thuis op een blaadje dat dat testament vervalt, en tekent dat. Voor de erfstelling heeft dat blaadje geen kracht: een erfstelling kan niet in die vorm worden gemaakt en dus ook niet zo worden herroepen. Wil zij het echt veranderen, dan moet zij terug naar de notaris.

In de praktijk

Voor nabestaanden geldt dat het testamentenregister laat zien welk testament het laatste is; de notaris raadpleegt dat bij het opstellen van de verklaring van erfrecht.