Boek 4 Artikel 186 (4:186 BW)

Bij de rechtbanken wordt een openbaar register over nalatenschappen bijgehouden: het boedelregister. Daarin staan de feiten die de wet aanwijst en die iets zeggen over de juridische toestand van een nalatenschap die is opengevallen. Iedereen mag het raadplegen. Wie wil weten of een erfgenaam heeft verworpen, of er beneficiair is aanvaard, of er een vereffenaar is benoemd en welke notaris de afwikkeling begeleidt, kan dat hier nagaan.

Wat erin komt te staan

Het register is geen verzameling van alles wat er rond een overlijden gebeurt. Er komen alleen feiten in die op grond van een wettelijk voorschrift moeten worden ingeschreven en die voor buitenstaanders van belang zijn. In dit boek gaat het onder meer om het volgende.

• De keuze van een erfgenaam. De verklaring dat iemand zuiver aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt, wordt volgens artikel 4:191 BW in het register opgenomen.
• Een termijn van de kantonrechter. Krijgt een erfgenaam op grond van artikel 4:192 BW een termijn om te kiezen, dan wordt die beslissing ingeschreven, en een verlenging daarvan eveneens.
• Wie de boedel afwikkelt. De benoeming van een vereffenaar en het einde van die taak horen erin, zodat schuldeisers weten met wie zij te maken hebben.

- De betrokken notaris. Een notaris die aan de afwikkeling meewerkt, moet zichzelf laten inschrijven. Daar hoeft niemand om te vragen: de wet legt die plicht rechtstreeks op hem.

Wie het register houdt

De griffiers van de rechtbanken houden het register bij. Bij algemene maatregel van bestuur kan worden geregeld dat een ander of anderen die taak overnemen. Op dezelfde manier kan worden voorgeschreven dat gegevens uitsluitend op een aangewezen wijze worden aangeleverd, en is geregeld hoe het register is ingericht en hoe u het raadpleegt. Die uitwerking staat dus niet in de wet zelf.

Waarom u erin kijkt

Het boedelregister is vaak de enige plaats waar iemand van buiten de familie kan zien hoe een nalatenschap ervoor staat. Voor een schuldeiser is beslissend of er beneficiair is aanvaard, want dat bepaalt of hij de erfgenamen ook in hun eigen vermogen kan aanspreken of alleen verhaal kan zoeken op de goederen van de nalatenschap. Een erfgenaam die niets van zijn familie hoort, kan zien of er al keuzes zijn vastgelegd en welke notaris in beeld is.

Een voorbeeld. Een leverancier heeft nog een onbetaalde rekening van een overleden klant. In het register vindt hij dat twee van de drie kinderen beneficiair hebben aanvaard en dat er een boedelnotaris is ingeschreven. Daarmee weet hij dat hij zich in beginsel op de nalatenschap moet verhalen en bij wie hij zijn vordering kan aanmelden, in plaats van alle kinderen afzonderlijk aan te schrijven.

In de praktijk

Voor u als erfgenaam is de inschrijving geen formaliteit die u kunt overslaan. Aan de inschrijving hangen termijnen, en zij maakt uw keuze kenbaar voor anderen. Legt u een verklaring af bij de griffie, controleer dan later of die daadwerkelijk in het register terecht is gekomen. Wilt u het register zelf raadplegen, dan doet u dat bij de rechtbank; de notaris die de nalatenschap begeleidt, kan de gegevens ook voor u opvragen.