Boek 4 Artikel 169 (4:169 BW)

De bewindvoerder beheert zelfstandig, maar voor een paar zware beslissingen heeft hij de rechthebbende nodig. Dit artikel somt ze op: de handelingen die verder gaan dan gewoon beheer en een onder bewind staand goed rechtstreeks betreffen, geld lenen of de rechthebbende als borg of hoofdelijk schuldenaar verbinden, en het aangaan van een overeenkomst om een geschil te beëindigen. Dat zijn precies de stappen waarmee een beheerder het vermogen van een ander wezenlijk kan veranderen.

De drie categorieën

• Ingrijpende handelingen met het goed: alles wat verder gaat dan beheer en het onder bewind staande goed rechtstreeks raakt, zoals verkoop of bezwaring.
• Krediet en aansprakelijkheid: geld lenen, of de rechthebbende verbinden als borg of als hoofdelijk schuldenaar.

- Een schikking: een overeenkomst sluiten waarmee een geschil wordt beëindigd.

Twee uitzonderingen bij de schikking

Voor het beëindigen van een geschil heeft de bewindvoerder geen toestemming nodig in twee gevallen. Het eerste is de situatie die het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering regelt rond de comparitie waarin de rechter een schikking beproeft. Het tweede is de kleine zaak: gaat het voorwerp van het geschil een waarde van € 700 niet te boven, dan kan de bewindvoerder zelfstandig schikken. Zo hoeft niet voor elke kleine kwestie een handtekening te worden gehaald.

Als het bewind ook een ander dient

Is het bewind uitsluitend of mede in het belang van een ander dan de rechthebbende ingesteld, of in hun gemeenschappelijk belang, dan moet die ander eveneens toestemming geven. Het tweede lid koppelt de kring van wie moet instemmen dus aan het belang dat het bewind dient, en dat belang volgt uit de instelling ervan (artikel 4:155 BW). In zo'n geval kan de bewindvoerder twee handtekeningen nodig hebben: die van de rechthebbende en die van degene in wiens belang het bewind mede bestaat.

Als de toestemming uitblijft

Verleent iemand wiens toestemming vereist is die niet, dan kan de kantonrechter haar op verzoek vervangen door een machtiging. De kantonrechter kan aan de machtiging voorwaarden verbinden die hij geraden acht, bijvoorbeeld over de minimumprijs bij een verkoop of over de besteding van de opbrengst. Zo kan een transactie doorgaan terwijl de belangen die het bewind beschermt, via die voorwaarden in het oog worden gehouden. Of de machtiging wordt verleend en onder welke voorwaarden, hangt af van de omstandigheden van het geval.

Een bewindvoerder wil een onder bewind staand pand verkopen omdat het onderhoud niet meer op te brengen is. De rechthebbende weigert elke medewerking. De bewindvoerder vraagt de kantonrechter om een machtiging; die kan de toestemming vervangen en bepalen dat de opbrengst op een aparte rekening onder het bewind blijft.

In de praktijk

Bent u bewindvoerder, vraag toestemming dan schriftelijk en met een toelichting op wat u wilt en waarom; dat maakt een latere machtiging eenvoudiger en beschermt u bij de verantwoording. Ga nooit lenen of borg staan namens de rechthebbende zonder die toestemming. Bent u rechthebbende, lees zo'n verzoek dan serieus en geef aan waarom u bezwaar hebt, zodat die redenen kunnen worden meegewogen als de bewindvoerder naar de kantonrechter stapt. En bedenk dat de andere kant van de medaille in artikel 4:167 BW staat: voor uw eigen ingrijpende handelingen hebt u de bewindvoerder nodig.