Boek 4 Artikel 127 (4:127 BW)

Een uitkering uit een levensverzekering komt niet uit de nalatenschap, maar rechtstreeks bij de begunstigde terecht. Toch kan zo'n begunstiging worden ingekort of verminderd. Dit artikel regelt wat dat betekent: de begunstigde hoeft de uitkering niet terug te geven, maar moet de waarde van het ingekorte of in mindering komende deel vergoeden aan de gezamenlijke erfgenamen.

Aan wie de vergoeding toekomt

In beginsel gaat het bedrag naar de gezamenlijke erfgenamen; van daaruit wordt de vordering van de legitimaris of het tekort van de nalatenschap gedekt. Is de nalatenschap volgens artikel 4:13 BW tussen de langstlevende echtgenoot en de kinderen verdeeld, dan is de vergoeding aan die echtgenoot verschuldigd, omdat hij alle goederen en schulden onder zich heeft.

De redelijkheidstoets

De verplichting bestaat niet voor zover vergoeding, alle omstandigheden in aanmerking genomen, onredelijk is. Daarbij kan gewicht toekomen aan de reden van de begunstiging en aan de vraag of het geld was bedoeld voor de verzorging van de begunstigde. Zo blijft een polis die de partner na een overlijden op de been moet houden, binnen redelijke grenzen beschermd.

• Geen teruggave in natura. De begunstigde vergoedt een waarde in geld.
• Begrensd. Alleen het ingekorte of in mindering komende gedeelte.

- Getoetst. Wat onredelijk zou zijn, hoeft niet te worden vergoed.

De termijn van drie jaar

Inkorten of verminderen van zo'n begunstiging kan alleen binnen drie jaar nadat de begunstigde de prestatie heeft ontvangen. Die termijn loopt dus vanaf de uitkering en niet vanaf het overlijden. Wie te laat is, kan de uitkering niet meer aantasten, ook al staat zijn vordering als zodanig nog overeind.

Een voorbeeld

Een man wijst zijn nieuwe partner aan als begunstigde van zijn levensverzekering en laat een vrijwel lege nalatenschap na. Zijn onterfde zoon maakt aanspraak op zijn legitieme portie; die vordering heeft hij op de erfgenamen. Zij korten daarom de begunstiging in. De partner mag de uitkering houden, maar moet de waarde van het ingekorte deel aan hen vergoeden, tenzij dat in haar omstandigheden onredelijk zou zijn; uit die vergoeding wordt de zoon voldaan. Roepen de erfgenamen de inkorting pas ruim drie jaar na de uitkering in, dan zijn zij te laat.

In de praktijk

Vraag bij het inventariseren meteen na wanneer een verzekeringsuitkering is gedaan; die datum bepaalt uw termijn. Doe de inkorting schriftelijk en aantoonbaar. Voor de begunstigde is het verstandig het geld niet meteen volledig te besteden zolang er legitimarissen zijn die nog niet zijn voldaan, want een vergoedingsplicht kan alsnog opkomen.