Boek 4 Artikel 109 (4:109 BW)

Welke vormfouten een testament nietig of aantastbaar maken

Een uiterste wil is nietig, indien aan de akte van uiterste wil of aan de akte van bewaargeving, zo deze voorgeschreven is, de vereiste ondertekening door de erflater ontbreekt.
Een uiterste wil die ten overstaan van een notaris moet worden gemaakt is nietig, indien de akte van uiterste wil niet door een notaris is ondertekend. Een uiterste wil, die aan een notaris in bewaring moet worden gegeven, is nietig, indien een door een notaris ondertekende akte van bewaargeving ontbreekt. Is echter, in dit laatste geval, de akte van uiterste wil door een notaris ondertekend, dan is de uiterste wil vernietigbaar.
Het vorige lid is van overeenkomstige toepassing op een uiterste wil die ten overstaan van een in de artikelen 98, 101 en 102 genoemde persoon moet worden gemaakt of aan een aldaar genoemde persoon in bewaring moet worden gegeven.
Het niet inachtnemen van andere door de wet voor de geldigheid van de uiterste wil gestelde vormvereisten maakt de uiterste wil vernietigbaar.

Toelichting

Niet elke fout in de vorm heeft hetzelfde gevolg. Dit artikel sorteert de vormgebreken in twee categorieën: fouten die de uiterste wil nietig maken, en fouten die hem alleen vernietigbaar maken. Het onderscheid bepaalt of er iemand in actie moet komen om het testament opzij te zetten, of dat het van meet af aan zonder kracht is.

Nietig: de handtekening van de erflater ontbreekt

Ontbreekt de vereiste handtekening van de erflater onder de akte van uiterste wil of, waar die is voorgeschreven, onder de akte van bewaargeving, dan is de uiterste wil nietig. Zonder handtekening staat immers niet vast dat het stuk zijn wil weergeeft. Er is dan niets dat later nog kan worden bevestigd of gerepareerd.

Nietig: de notaris heeft niet getekend

Moet de uiterste wil bij notariële akte worden gemaakt en heeft geen notaris de akte ondertekend, dan is hij eveneens nietig. Hetzelfde geldt wanneer een uiterste wil bij een notaris in bewaring moet worden gegeven en een door een notaris ondertekende akte van bewaargeving ontbreekt. Op dat laatste geval bestaat één nuance: is de akte van uiterste wil zelf wel door een notaris ondertekend, dan is de uiterste wil niet nietig maar vernietigbaar.

Dezelfde regels gelden overeenkomstig voor de uiterste wil die moet worden gemaakt ten overstaan van een van de personen die de wet in noodsituaties aanwijst, of die aan zo iemand in bewaring moet worden gegeven.

Vernietigbaar: alle overige vormfouten

Restcategorie. Wordt een ander wettelijk vormvereiste niet nageleefd, dan is de uiterste wil vernietigbaar.
Voorbeelden. Denk aan een getuige die de taal niet verstond of aan een ontbrekende waarmerking van een bladzijde.

- Gevolg. Het testament werkt gewoon totdat een belanghebbende de vernietiging inroept en die slaagt.

Een voorbeeld

Een man geeft zijn zelf geschreven testament in bewaring, maar door een misverstand wordt er geen akte van bewaargeving opgemaakt en tekent de notaris ook de uiterste wil zelf niet. Dan is er geen geldig testament: de nalatenschap gaat naar de wettelijke erfgenamen. Had de notaris de akte van uiterste wil wel ondertekend en ontbrak alleen de akte van bewaargeving, dan was het testament vernietigbaar geweest en had het gegolden zolang niemand het aanvocht.

In de praktijk

Controleer bij het tekenen of alle handtekeningen zijn gezet, ook die van de notaris en, bij een noodtestament, die van de getuigen en de functionaris. Treft u na een overlijden een testament aan waaraan een handtekening ontbreekt, leg dat dan meteen voor aan de notaris; het verschil tussen nietig en vernietigbaar bepaalt of u iets moet ondernemen en binnen welke tijd.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst