Boek 4 Artikel 217 (4:217 BW)

Het komt vaak voor dat dezelfde persoon geld moet betalen aan de nalatenschap en er ook geld van te vorderen heeft. Een leverancier met een openstaande rekening die zelf nog een aanbetaling onder zich houdt, bijvoorbeeld. Mag hij die twee tegen elkaar wegstrepen, of moet hij eerst betalen en daarna in de rij gaan staan met de andere schuldeisers? Dit artikel geeft het antwoord: verrekening mag, maar volgens de regels die de Faillissementswet daarvoor stelt.

Waarom aansluiting bij het faillissementsrecht

Een vereffening lijkt op een faillissement: er is een vermogen waaruit niet iedereen volledig kan worden betaald, en er moet een eerlijke verdeling komen. Wie mag verrekenen, hoeft voor het verrekende deel niet met de andere schuldeisers te delen. De Faillissementswet bevat al een uitgewerkte regeling over de vraag wanneer dat is toegestaan, en de wetgever heeft die hier van overeenkomstige toepassing verklaard in plaats van een eigen stelsel te bedenken. Wie in een vereffening wil verrekenen, raadpleegt dus de artikelen over verrekening in de Faillissementswet en leest daarin de nalatenschap waar de failliete boedel staat en de vereffenaar waar de curator staat.

Wat dat globaal inhoudt

• Verrekenen in plaats van meedelen. Slaagt het beroep op verrekening, dan valt de vordering tot het bedrag van de eigen schuld buiten de evenredige verdeling over alle schuldeisers.
• Geen verrekening met overgenomen posities. Wie een vordering op of een schuld aan de erflater pas heeft overgenomen om daarmee te kunnen verrekenen, kan daarop niet zonder meer een beroep doen.

- De vereffenaar toetst. Hij beoordeelt bij de behandeling van uw vordering of het beroep op verrekening opgaat en meldt het u met redenen als hij het afwijst.

De gemeenschap met de erflater

Het tweede lid regelt een verwant geval: iemand was met de erflater deelgenoot in een gemeenschap, bijvoorbeeld een gezamenlijk pand of een gezamenlijke onderneming, en die gemeenschap wordt tijdens de vereffening verdeeld. Daarvoor verklaart de wet artikel 56 van de Faillissementswet van overeenkomstige toepassing. Die bepaling werkt in het voordeel van de mededeelgenoot: bij de verdeling kan hij verlangen dat op het aandeel dat de nalatenschap in de gemeenschap toekomt, wordt toegerekend wat de erflater aan die gemeenschap schuldig was. Hij hoeft dan niet eerst het volle aandeel aan de vereffenaar af te staan om vervolgens met zijn eigen aanspraak tussen de overige schuldeisers terecht te komen.

Een voorbeeld. Een aannemer heeft nog een rekening van vijfduizend euro openstaan bij een overleden opdrachtgever, en hij heeft van diezelfde opdrachtgever een aanbetaling van drieduizend euro ontvangen voor werk dat niet meer is uitgevoerd. Hij meldt zijn vordering aan en doet een beroep op verrekening. Slaagt dat beroep, dan hoeft hij de drieduizend euro niet af te dragen en dient hij nog voor het restant mee in de vereffening.

In de praktijk

Bent u schuldeiser en hebt u ook een schuld aan de nalatenschap, meld dan bij het indienen van uw vordering uitdrukkelijk dat u een beroep op verrekening doet en leg uit waarop beide posten berusten. Betaal niet zonder meer uit, want daarmee kunt u uw positie verspelen. Bent u vereffenaar, ga dan bij elke inkomende vordering na of dezelfde partij ook iets aan de boedel schuldig is; verrekening die u over het hoofd ziet, verstoort de uitdelingslijst en kan tot verzet leiden.